www.skladnica-gornoslaska.pl                             o stronie                             bibliografia                             kontakt

Wielki Przywilej Jana II Dobrego


Wersja w jzyku czeskim

/S. 2/ MY FERDINAND Z Boy milosti Rimsky kral, po [w]ssecky casy / rozmnoitel Risse, a Vhersky, Cesky, dalmatsky, C[h]rwatsky e[tc.] Kral, / Infant w Hispani, arczy Knie Rakaske, Margkrabie morawsky / Lczenbrske a Slezske Knie, a Litsky [M]argkrabie e[tc]. / Oznamgem timto Listem nassem, ako gsa Knam Staw Pansky, / Prelatsky a Rytirsky, Z Knietstwi nassich diedicnych OPPol- / -skeho, Rattiborskeho, a Horniho Hlohowa, a ginych Kragow, / ktiem knizetstwi prislssegiczych, posly swe wyprawilj, nas / ponienie prosycz, abychom gim wssech Priilegij, Swobod, / waysad, obdarowanij, nadani, a Starobilych Zwiklych / Poradkow, y wssech praw a sPrawedlnosti, ktere od Pred- / kow nassich, dritelow wyssdotcenych Kniestwi, a na posledy / od niekdy poslednicho Kniete Hansse, OPPolskeho, sobie dane, / a wysazene magi, milostiwie yakoto Kral Cesky, a neywyssy / Knie SLezke potwrditi racilj, Ktereto obdarowanij, od / dotceneho Kniete Hansse gim dane, SLowa od SLowa taKto Znij / WEGMENO Swate a nerozdilne Trogicze amen My Hanuss / ZBo milosti w SLezy, Knie Oppolske, Horniho Hlohowske / a Rattiborske e[tc.] Wyznawame timto Listem nassim na wiecne / ciasy kdy czten a nebo cztacze slyssan Bde Zie sme k Srdczy / nassem pripatiwsse, sPilnosti rozwailj, yak racil / nas Pan Boh wsemohaucy Zswe nysmirne Lasky a- / -milosti, po prodczych nassich powolati a wywyssyti, w Staw / Knietsky, a wtom wiek, y Statk Zmilostj geho Swate roz- / -mnoeni wsseliyakeho, nam pogicti gest racil, take neto- / -liko skrze nassj Znamenit praczy, Bedliwost, a naklady my / y wssyczkni obywatele, Kniestwi a Panstwi nassich, ale / predkem wsseczko Zgeho Bozke milosti, Zmnohych Zmatkow, /s. 3/ i nebezpecnosti gsme wywedenij, Panowani nasse moczne, / Z[iw]yost tiech obywatielow, na konczy a grnt Bezpecznem / p[ost]awenj sa kde my Pomatgicz, czo gsme Zmilosti geho / Swate prigali, a a pvtento cias obdrelj, sPrawedliwe / agite oZnamenij sobie Ztoho wsseho Berem, abychom take / swych wiernych a milych Poddanych, nad kterymi gest nas / Pan wssemohaucy ustawiti, Pana casneho racil milosti / a Stjedrosti nassi Knizeczy, obmyssleli a neopstili, / a Zwlasstie proto, Poniewad take pro Zgiti Ztohoto Swieta / nassem SLawny a Staroitny rod nass prestane, a snami / S osob nassj whrob wede, wssak aby nasse Knietske / gmeno, na ciasy Bdaucy Zapomento nebylo, My / Ztiech atakowych pobonych a slssnych pricin, nasled- / -gicz wtom predesslych Kniat SLezskych slawne Pamieti, / Kteri take Bez diediczow a Erbow Ztohoto Swieta sesslj, / s dobrym rozmyslem agi stym nassim wiedomim, y take SRad- / -d niekterych prirozenych Pratel, a Zwlasstnich rad / nassich wiernych, nawiecn Pamatk gsme, Welebnym / Prelatom, Vrozenym Panm, Statecnym Rytirzom, / SLawtnym Panossom, a Oppatnym Miestm w Kniest- / -twj nassich, Oppolskym, Horniho Hlohowskym, a Rattiborskym / a po wssech Kragich Panstwi nasseho, Ktiem Kniestwim / prislssegiczym, yako na nassym wiernym a milym Poddanym, / Kterj nelitgicz Hrdel y Statkw predkuom nassym, y / nam wiernie a Poddanie gsa se Zachowawalj, a Zacho- / -walj, niektere Zwlastne Swobody, milosti a Prawo / milostiwie dali, a tim ge obdarilj, Kteryto milosti / adanij nassich onij Buda ydiediczowe Erbove a gich / potomczy se dreti, radowati, uiti, a uiwati, na /s. 4/ wiecne casy, yako pak toho obdarowani mocz a Prawo ma[me] / na Zwlastni Zapis a potwrzenij, Neyijasnieijssiho Kniete a Pana / Pana ferdynanda, Rimskeho, Vherskeho, a Ceskeho e[t]c. Krale Arczy / Kniete Rakaskeho, Margkrabie Morawskoho, a Kniete SLezskeho e.[tc] / Pana nasseho Neymilostiwieyssiho, Ktere gest w Praze wydano, / na den Sw[ateho] Bartolomiege aposstola Boeho, Letha Panie Patnaczti- / -steho dwaczateho osmeho, Kde take wtom Zapis a potwrzenij, nam / wseczka nasse mocznost, a moczne Panowanij nicz menie, ne / yako predkom nassim Kniatom Oppolskym, Horniho Hlohowskym a / Rattiborskym gest obnoweno stvvrzeno a dano, Kde sme toho ZaPis, / pro Lepssij gistot a stalost, Poddanym nassym naHoe psanym, / yako Prawy grndtfesst, nasseho tohoto danj, wmocz gegich / wydalj, aby onij Erbowe y Potomczy gegich, sktecnie Znati / mohlj, ie sme ge ZLasky nasse Knietzke, ne yako Pan, ale yako / y Otecz gegich, wiecznie opatrowalj, podle nassj neywyssj monosti, Pak na takow wsseliyak nassi Knizeczy mocz- / -nost, yak to odnas, yakto od diedicneho Kniete a sPrawcze / Za nas a Potomky nasse, Kniata OPPolska, Horniho Hlohowske / a Rattiborska neystalegj, a obywatelom tiech Knietstwj / a Panstwj, gim, gich Erbom, a Potomkom, neyvitecniegj / Byti mue, moczy toho List obdarougem, milost cinime a / Swobody dawame, yak tto dole porad se Pisse. ... / PREDKEM toto gsa Krayowe a Panstwa nasse, Neyprw k / Knietstwi Oppolskem Oppoli, Hlohow, Strelcze, Kozli, / Tossek, OLessno, hliwicze, Lublinecz, Biela, Prdnik, Nemodlin, / A k Knietstwi Ratiborskem tyto Kragowe, Rattibor, / ary, Ribnik, tiech wssech sPolecnie agednosteynie se toto / obdarowani nasse doteyce, Kde mocznie vstawgem, ie / takowa Knietstwa, Kragowe, a Panstwi nasse, ninij / y na Bdczy ciasy, nemagj roztreny Beyti, ani Prodagem /s. 5/ ani adn Zastaw, ani danim, ani yakym dijlem, ani adnym / wymysslenym obycegem, a gsacze tak obywatele a Krago- / -we Zrizeni a sPogeni, Za gednoho Clowieka, po weyplatie, / Kter weyss dotczena geho Kralowska milost, neb geho / Kralowske milosti Erbowe, Kralowe Cesstij podle Smlw, / od Osweczeneho Kniete, a Pana Pana Giriho Margkra- / -bie Brandenbrskeho e[tc]. geho Lasky, po nassy Smrti, yako od / Pana Zastawniho vciniti magi, ieti Poddani, Kniet- / -stwa a Panstwi nasse, pripogeni magj Byti, ku Komore / Kralowske a k Kornie Ceske, yako nerozdilny ad, / wysadam a Swobodam swym Bez porssenij wsse na / wiecne ciasy. ... / Dale Poddani nassij wssech Stawow iadneho newynima- / -gicz, timto milostiwie obdargem, Gestliby kdy toho po- / -treba prissla, ieby po Smrti nassi, Znow prisslem / a dedicnem Krali Cieskem sPrawedliwie Hold a Pri- / -sahy vciniti mielj, podle Zemie SLeske, tehda ktom Hold / nemagj ginam grzditi, anij potahowanij Byti, toho Hold ginde / uciniti, ne na Zamk neb w Miestie nassem w Oppoli neb w Ratiborj, a neb wtiech Kragich k / Knietstwim prislussegiczym. ... / Take skrze toto dani nasse nemagi vrani Byti prede- / -ssle milosti a obdarowanij, ktere Predkowe nassij slaw- / -ne pamieti, neb my kterem koli Kragi obzwlasst, / a neb osobam wniem sPolecnie neb rozdilnie sme uc- / -nilj, Nybrto wsseczko, cim kto prwe obdaren gest, / ma pritom neporssitedlnie Zachowan Byti ... / Kde y ted yassnie a mocznie gim wssem wessPolek potwr- /s. 6/ -zgem wsseliyake Statky gegich, kterych kdo w, sPrawedliwem / drenij gest, gichto moh a magi viti, a viwati, Wsselya- / -kymi vitky a poitky, ak tij koli gmenowanij moh Beyti, / a ge moczy List tohoto pri wssech Listech, Swobodach, Prawich, / milostech waysadach, vitczych a poitczych, y wsseliya- / -kych Zwyklostech a dobrych obycegich, y uiwani Statkow, / grntow gegich, Za nas a Potomky nasse, Bez prostredk / Zstawgem. ... / Gestliby kdy, Miesto ktere, neb ktera osoba Miestska Statek / pozemsky, diedicnie kapilj: neb w Zastawe dreli neb yakym / koli obycegem, ksobie priwedli, Tehdy to Miesto, neb osoby / wniem, magi Ztoho Statk, wsseczko uciniti, a podniknti, / podle Rytirzstwa nasseho, ale wssak wyss nicz, ne podle / Hodnosti toho Statk, yak Za Starodawna, a protiw tom / nemagj, se Staw Miestsky, iadnymi Swobodamij Zastirati, / neb sobie protiw tom ake Zwlasstni wyswobozeni od Po- / -tomkow nassich wygednawati, neb to protiw tom vsta- / -noweni nassem iadne moczy miti nemoe a mijti nema. / Poniewad Za Starodawna Bywalo, tak yninij Swobody da- / -wame, ie tiechto Knietstwi a Panstwi nassych, obywa- / -tele na iadn Woyn pres Hranicze wytahowani Byti / nemagj: Pakliby kde Potomkow nassich Zswe dobre / wole pres Hraniczy wZhor Wogensky wytahl, tom / neb tiem, take Bd powninij Zold dawatj, yako ginem / Zoldnerj na ten czas se dawati a platiti Bde, Wssak / ktoby dobrowolnie Z Zemie wen geti nehtiel, tom adnem / na pocztiwosti geho to vraz nesti nema, ale gestlieby se / wssecka Zemie SLezska, oyake wytaeni Wogensky pro / obran wssy Zemie a neb protiw ne wiericzym gednostenie /s. 7/ snesli tehda se take nemagi ktom cias tto Swobod nassj / Zastirati Ne ciniti podle monosti a Starem rozdielenim Ze- / -mie SLezske, tak aby nadslssnost obtieowani nebylj e[tc]. ... / Kdybychom my neb Potomczy nassj, kdy Poddane nasse obe- / -slali k obsazowani, neb ku oppatrowani Zamkow a / Miest nassich, a neb sycze Kyake nasse Zwlastni potrebie, / Tehdy pownini Bdem, gim Celedj y Koniom potrzeby / dawati ... / Take wyswobozgem Poddane nasse, ie oni iadnym wymyssle- / -nym obycegem powinni Byti Nemagj, ani iadnem potom- / -k nassem yak Bernij neb Ssacznky dawati, ne Ztolika / Lide a Poddani gegich, Zlan dwaczeti grossow mincze / obecznie Berne, a kte lanw nemagj, a we Zlych vrodach / t wedle monosti gegich, to wZadny giny cas, ne kdyby / koli ktery Potomek nass, wStaw Manielsky wStpowal, / neb Sestr, neb dczer Za moe wydawal. ... / Potomczy nassj Kniata OPPolska a Ratiborska magi take / powinij Beyti, kdyzby sami osobnie, w Knietstwi tiechto / dworem swym nebyli, aby Poddane sve Heytmanem Zem- / -skym cztnym Rytirskym Clowiekem w Zemij osedlym oppa- / -trowali a oppatrilj e[tc]. ... / Paklizby se potomkom nassim wZdy widielo, Heytmana / neosedleho w Zemij vsaditi, to ma stati przi gegich woli, / ale wssak tak prwe neli wten Vrad Heytmansky vweden / Bde, aby se prysah wssem Poddanym nassim Zawazal, / Ze ge ma pri wssech gich Prawich a Swobodach, Za / sPrawy a vrad sweho Bez porsseni Zachowati. ... / A Zwlasstie take my y Potomczy nassj, neb gich Vredniczy / nemame a nemagi na iadneho Poddanych nassich, kterj by / se k sPrawie a rozeznani wolal yak moczy sahnti neb /s. 8/ neb sahati, Ne ktoby se k sprawie neb rozeznanj wolal, geho pri / tom Zachowati, a Sd osaditi, namj a Rytirzstwem nassym oso- / -bamj Cztnymj a ktom wolenymj ktere bychom kde prj Zhold / propstiti mseli , at po ialobie y odpor, wyslyssicz obie / stranie, Czoby kolwiek nalezlj Za Prawo vZnalj, na tom my a- /- Potomczy nassi, mame dosti miti, a strana drha, to te podniknlj, / yako se pak ten poradek, wginych Knietstwi Zemie SLezske / te Zachowawa. ... / A Zwlasstie toto wysazgem, gestlieby ktery potomek nass, neb / gine Osoby yakeho koli staw, ktereho obywatele Zceho wini- / -ti chtielj, Tehda Poddani nassj, nikam ginam nemagj potahowa- / -nij Byti, ne gedne powinij Bd przed Sdem wtiech nassich / Knietstwich Zrzizenijm, kterem kdy prisedj odpowidati / a prawi Beyti. ... / Pro wiecznu Pamiet Rod nasseho, dawame gim Korhew a- / -Wogensky Znamenij, Worla naseho Zlateho S Korn Zlat w Mo- / -drym Poli, Ktereho nassi predkowe, krze sw Statecnost / a Cztnostne sktky obdrelj, pod kterym Take prwe gegih / Predkowe krwe swe nelitowali sa proliwati, proti ne- / -pratelom hrdel swych nasazgicz. Protokdyby se gim koli / wdalo w Pole wytahnti, Tehda magj a moh takow Kor- / -hew, yako swe diedicze sppne wogensky Znamenij sobie k Po- / -cztiwosti, a neb sycze kobecznij potrebie pro nassi wiecn / pamatk mijti a vywati, yako Cztni Rytirsstij Lide. / Te gim dawame teho Orla nasseho Zlateho k Peceti obeczne, Ze / toho bd moczy, po nassi Smrti viwati, kdyby kolwiek Spolecnie oc sneslj a do wssech Knietstwi a Kragow nade- / -psanych kom oc psati mielj, neb podle Zemie Slezke Landtfry- / -dy pecetiti, a neb yak sycze potreba toho pripadnti By / mohla Bd take k Sadom sroceni Osob, yak se dale psati Bde / gednem obyta Pecet viwana nebyla, Ne sPowolenijm wssy /s. 9/ Obcze Staw Panskeho a Rytirskeho, a text aby Zmienien Byl tiemito / SLowy Sigillm Dcatm Oppoliensis et Ratiboriensis. / Wtom take Poddane nasse milostiwie opatrgeme, aby oni se w Po- / -trebach swych Pracze a naklady vtrat wywarowati mohlj, / ie Potomczy nassij magi pownini Be?ti, Kdy Osobnie w nadePsa- / -nych Knietstwi Byti neracj, aby Heytman swem emskem / Prisanem, Lena a Poddany Statkow Swierowalj, Kdyby / se koli treffilo, eby se mezy osobami, trhowe o Statky stalj, Bd / diedicnie neb na widrkaff, neb Panijm wieno ciniti, na / mnoze, neb na male, nicz, nepozstawgicz, aby ten Heytman / wZdy pri obie moczy miel, gim toho w pritomnosti, neymenie / trech Z Rytirstwa osedlych, w nahore dotcenych Knietstwi / dopstiti poddawati, wssak wrchnosti nassy, gednem / kadem na geho SPrawedlnosti wZdy Bez sskody, y Czeychnk / a neb poznamenanij od Heytmana ma wychazeti pod geho peceti, a tom ma vPlna wyra dana Beyti, a List Z Kan- / -czelarigj ktom Zrzizenj, podle Znienij teho Czeichnk wyprawen Bde. ... / Kdy se trhowe o diediczne Statky dijti bd, tehdy ode Sta weyss / w Kanczelarij, Za Hlawni Listy nema Brano Byti, ne Zlaty / vhersky, od Widrkaff, ode Sta trj wierdnky SLezskych / grossow, a od desyti Hrziwen rocniho plat wienem osazenym, te trj wierdnky. ... / Od Czeichnk ktery od Heytmana wychazeti ma, trj grosse, / od Smlw a od odreceni a ginych wieczy, wsse podle / Stareho obycege. ... / Czo se Kanczelarigj dotyce ta od Potomkow nassich Cztenem / Zachowalem Clowiek, kteryby w Zemi Byl, gesstoby se / Potomkom nassim ktom Libiti a Hoditi mohl, ma Zwiere- / -na Byti, kde yktom Pecet Hlawni a Priwiessgiczy / weysazgem, Ato takow, Poniewad Knietstwa /s. 10/ a Panstwi nasse, k Kornie Ceske diedicznie magj pripogena / Byti, Zgedne Strany Peceti, Kral geho milost sediczy w Magesta- / -t, magicz Erby Kralowsti Cieskeho, a Knietstwi SLezskeho / wokol sebe, a Zdrhe strany Worla nasseho Zlateho, yak / toho sami w vZiwani gsme, a takow Peceti magj wssycz- / -kni Listowe, diedicnij, Zastawnij, wienny, y wsseliyakowe / takowe potreby stwrzowany Byti, a Poddanym wychazeti / tim sPsobem, a Za takowe Penize yak se na Hore pisse, / ale takowa Pecet ma oPatrena, a od Heytmana Zemskeho / takow oppatrnosti, na Zamk nassym Oppolj chowana / Beyti, A Zkadeho krage aby gedna Osoba ktom wolena / Byla, kteraby podle Heytmana t Pecet Zapecetilj, a ta / Pecet nema se odwirati, ne w Rocze gedn toti ten / Pondieli po Nedielj postni gen SLowe Lethare, t se wsseczkny / ty Osoby weleny sgeti, Kanczler Z Listy ma take pritomen / Byti, y SCzeychnky, ktereby se wtom rocze Byti Zbiehlj, / pritom pre dloiti, at Heytman stiemi nassemij Osobamj, / magi ty Listy sLyseti, aby se adnem nevkratilo, a ge / tak Zapecetiti, potom Zase tak Peceth opatriti, yak / se t pisse, a takowy [p]oradek ma Rok od Rok, na wiec- / -ne ciasy, od Potomkow nassich Zachowan Beyti. ... / Take moczy List tohoto cinime, Swobodne trhy, wssem oby- / -watelom nassim, w Miestech nassich, S gegich Rybamj, / Bdto na mnoze, neb na male, neb na Welkych Sum- / -mach, Bez wsseliyake Prekaky, neb na Zapowiedj nasse, / neb uradnikow a Potomkow nassich: ... Take y Lide ge- / -gich poplatne oswobozgeme czobykolwiek ZhosPodar- / -wi sweho prodawalj, neb sobie khosPodarztwj kpowalj, / ie Ztoho wsseho iadneho Meyta neboli Czla powinni dawati / nebd, kromie prekpnikow a Lidj Czyzych, tij aby yakz /s. 11/ od Starodawna vsazeno gest, platilj. ... Pritom take / nema Zadny na Lidj, gegich, mimo rad a Prawo sahnti / Ne kdoby kterem yake winy miel, ty neb ten magi toho / prwe pred Panem geho winiti, neb obialowati, a Pan / powinnen Bde we dw Nedielich porad Zbiehlych, od / Clowieka sweho SPrawedliwie vciniti, ... . Pakliby toho / nievcinil, tehdy kady obywatel Miestsky, Bde moczy / w Miestie toho Clowieka, gestlieby w dlh dotykalo Pra- / -wem Miestskym obstawiti, a k slssne Za Platie pri Prawiti / ginac necinicz. ... / Toto gim Zmilosti nasse obzwlasstnie cinime, kdyby ktery Ry- / -tirsky Clowiek, Bez diediczow Mzskeho Pohlawi Ztohoto Swieta / Zssel, adczer po sobie nechal, a Statek w Pozemskem Prawie / miel, tiech abychom my ani Potomczy nassy iadnem / nedawali, adawati nemame, a nemagj, iadnym wymissle- / -nym obycegem, Bez Swobodne wuole Stryczow neb Po- / -rcznikow a Pratel krewnych a Prirozenych gegich / kterymby Bliskosti sPrawedliwie naleelj. ... / Gestlieby pak se treffilo, ieby niektery Clowiek Rytirsky / Z Swieta Zssel a Syrotkow po sobie mladych obogiho / Pohlawi nechal, a tiech eby se Streyczowe, neb prirozenij / Pratele, podgiti nechtieli, Koppatrowani a wiernem / Porcenstwi, takowy po Smrti Syrotkow, do Napad / ponich nicz nema mijti, Ne tij dalssy Streyczy, kterjby / se wt oppatrnost dalj, magj Napad ponich Bratij, a / w ssak Takowych wssech Syrotkow, aby vrad nass / a Prawo Zemske dohlidalj, pokdby se gim Za Sprawedli- / -we Zdalo, aby wswych mladych Letech, na Statczych swych / nehinlj ... / Gestliby ktery Rytirsky Clowiek obywatel Zemsky, wkterym /s.12/ koli Miestie nassem Zyake koli prihody, neb prieciny, czo vcynil, / wpokt a trestani vPadl, by se y Hrdla dotykalo, tehdy Mie- / -stiane nemagj moczy Sostrosti Prawa nanieho sahnti, ne / geho wZawazek neb do wazby podle prowinienj wZyti, a Heyt- / -man Zemskem nie miesskagicz t przihod, y osob oZnamiti / a Heytman ma obeslati ktom Ssest Starssich z Rytirstwa, / a dwie Osoby Miesta, wsse Prisane a nestranne, tij magj / t wsseczk przij, oc ten Rytirsky Clowiek Zassel, dostatec- / -nie preslysseti, y geho dati prad sebe postawiti, gestlieby / se pak t nasslo, eby winen nebyl, ieby se mohl Ztoho sPra- / -wedliwie wymieriti, tehda ma toho viti, a Zawazk neb / wiezeni prazen Byti, Pakliby t od tiech Osob vZnano Bylo, eby Sktek teho Rytirskeho Clowieka, na Hrdlo se wztahowalo, / yakto o Swawolny mord, Lpee, neb ktom podobny / wieczy, tehda to takowym vZnanim, ma ten Urad Miest- / -skem wydan wmocz Byti, aby se Swata SPrawedlnost / dokonala. ... / Ponewad sme take pri sobie Zmilosti nasse rozwaowalj, / yaka welka potreba toho gest, wssem nassim Poddanym / naHoe pssanym, aby wtiech Knietstwi a Panstwi nassich / Sadowe Zrizeni Byli, Kde y take nab woto, swymi pokor- / -nymi Prozbami, snanie stawali, y my gsauce naklonienj / ktakowym gegich Prosbam, takowy vrad Prawa a Sa- / -dy, gsme gim wydalj, a vstanowilj, na wiecne ciasy, / tak, a na tyto SPosoby. ... / Kady Krag, aby prj swych prawich, podle Prwnieyssich / obdarowani aZwyklosti Zachowan Byl, ado Maydebrk / ani nikam ginam se nestrhowali, tolka k Praw a Zri- / -zenem Sad wrchnim, ktery w Oppoli gedn w Rocze / a drhy w Ratiborj dran Byti ma ... Tij Sadowe / drani Byti magj na tyto ciasy, w Oppoli t Niedieli Zgezd /s. 13/ po Stredoposti, a hned na Zoytrij Slyssenij, a w Ratibore den / Swatecho Bartholomiege sgezd, a na Zeytrzij slyssenij. ... / Ktiem Sadom se moh tahnti a odwolati, a na gegich wy- / -rok, Czele mocznie, nikam se gi dale ne odwolawagicz Pre- / -stati, Wssak tak komby se nezdalo, prij Sad prise- / -diczym a Zwyklym Prawie Zstati, ten ne do Magdebrk / Ne ktom wyzssym Praw Bde se moczy odwolati, / toti odporna strana, nealobna, at coz gem nedeno / bde, to kady trpieti ma, Bd Czyzy neb domaczy, pod Stra- / -czenijm tiech Sadczy. .../ Ittem Sadczy wtom wylkem Sad, Byti ma dwanaczte, a / tinaczty Heytman, atij w sseskni yte Heytman Prisah / k Sad vciniti magj, a Ztoho Sad iadny odpsstieni / nebude moczy wZyti, Lec toho slssn Pricin vkae, a / gestlieby ktery kSad z Priciny slssne odpsstieni wZal, / tehda Heytman stiemj Sadczymj, gniecho magi woliti, a ten / Sad Zahageny Byti ma. ... / A take ge tim obdargem, aby Praw swych wtom Sad / welkym mohli poprawiti, / powyssiti, y vgiti, SPowo- / -lenim wssech Stawow, yakby se gim vitecznie a pora- / -nie Zdalo, tak aby kady chudy y Bohaty, wsseliyakeho / Staw, ksPrawedlnosti swe, Bez odpornosti prigiti / mohl. ... / Ittem te [ge] tim obdargeme, ktoby chtiel nas neb Potomky / nasse, neb Heytmana, ktery Bude vsazen Zceho winiti, / bdem powinnij k Praw stati, a prawi Byti, kadem / t pri tiech prawich Zrizenych, ktere sme gim Zmilosti / swe Zriditi racilj, Kde Poddani nassj, podle tohoto nasseho /s. 14/ obdarowani, magi byti w Prawym v Plnym viwanij, wsseho toho / czo gim ted milostiwie a mocznie dawame, a oni na Bdce casy / diediczy a Potomky swymj, pri wssech swych Swobodach, Wysa- / -dach, Vadech, Sdow, aco kolwiek wtomto List nassem / obsaeno gest, Bez wsseliake przekaky Zstaweni Byti, na wiec- / -ne ciasy, Wssak nam a Potomkom nassim, na wrchnosti / nasse powinnostech Bez Sskody, a moczy Zwlasstnich a nacHore / dotcenych zapisw Kralowskych, y wssech Stawow Kralow- / -stwi Ceskeho, kterizto nam a Potomkom nassim, yako moczne- / -m Knieti a Pan pripasstiegj a Stwrzgi, pod Kra- / -lowsk a Zemsk peceti. ... / Ktomto kewssem czose wtomto List pisse gich milosti / Kralow Ceskych, yako nasse Prawe a vadne Potomky Za- / -wazgem, a grntgicze na nassy Knieczy pln mocznost, / ktera nam po Prodczych a Swobod nassich nalej, y vwieriw- / -se takowym Zapisom, Za nas a Zawsseczky Potomky nassy, / kniata a dritele Knietstwi OPPolskeho a Rattiborskeho, / a Kragow knim prislssegiczych, slowem nassim Knieczym / wir dobr Krestiansk, slibgeme a Pririkame wssecz- / -ky nasse Poddane, y gich diedicze, Erby, a Potomky oby- / -wate[le] Knietstwj a Kragow na Hore Psanych a sPogenych, / pri wssech tiech Artyklich, Hlazlich a Pntich, / ninij yako Potomnie, a Potomnie yako ninij, wiernie Bezel- / -stwie, stale a Prawie Zdreti, sami iadne prekaky gim ne- / -cinicz, anij kom ciniti nedopsstiegicz. ... / A Zwiragicz napominame weyss dotcen geho Kralowsk / milost, geho mi[l]o[s]te Erbom Kralow Ceskych, a wssech / Stawow Kralowstwi Ceskeho, Ponewad predkowe nassy / slawne Pamieti, niekdy oswyczene Knie, Knie Kazymir /s. 15/ Knie Oppolske, Za sebe a Syny swe, Boleslawa, Wladislawa, / y Za Potomky gich, se gich milostem Kralom, a Kornie Ceske, / dobrowolnie Bez wsseho princzeni skrz Pratelske Smlwy / poddawalj, my take po Predczych nassich se Poddanie Zacho- / -wawalj, y predkem toho wiecznie strihlj, aby Knietstwi / a Panstwi nasse, iadnem ne Kralowstwi Ceskemu se / dostalo, a pripogeni Byli, aby wssech Poddanych nassich, / pritom wssem te Zachowali, wochraniowalj, a obha- / -gowali Bez umenssenij. ... Tom na Swiedomj / a wiecnemu Zdrenij, Pecet nassi Knietsk, ktomto nasse- / -m List, gistym nassym wiedomijm, priwiesyti gsme roz- / -kazali Gen gest dan a Psan w OPPoli den / narozenj Matky Boj, Letha od narozenij Pana Krysta Tisyczeho / pietisteho triczateho gedneho, Pritom sa Byli Oswiczena / Kniata, a Pan Pan, Pan Karel Knie Minsterbersky w SLezy / OLessnisky, a Hrabie Kladsky e[tc]. Neywyzssy Heytman Horni / ydolni Slezy, a geho Lasky Syn Knie Gidrich, Knie / Minsterbersky, pani Vgczowe nassj milj, A Statecni / Rytire, Urozeny Wladiky, Hanss Seydlicz ZSsnifeld / na Brgklenie Jawarskym, Heytman Knietstwj Swydnicz- / -keho a Jaworskeho, dyprant Czettris Z Kinsperk, mar- /-ssalek nass, Gottffridt adelsPach Z Nykelsdorffu, Mattes Loga Zmalerdorff, y gnie Raddy, wiernj / nassy milij, a Girik Nawoy Z Lozmire Kanczler / nass, kterem tento List By porcen. ... / Kgegichto poniene a pro gegich dobre cztne chowani, a wier- / -ne SLzby gsa predkom nassim Kralm Ceskym y /s. 16/ Kornie Ceske, a Kniatom OPPolskym a Ratiborskym, a Posowad / cinilj, a na potom tim snaniegj ciniti moczy a pownini. Bd / na klonienij gsacze S dobrym rozmysslem, a nassimi gistym wie- / -domim, S Radd wiernych nassych milych moczy Kralowsk / w Cechach, a yakoto neywyssj Knie SLezke gmenowanym / Stawom, wyssdotcenych Knietstwj, takowe Way Sady, / Swobody, obdarowani, nadani, a Starobilych dobrych, chwa- / -litiebnych Zwyklych poradkow, wssech Praw a SPrawedli- / -wosti, gsme chwalilj, a potwrdilj, a timto Listem yakoto / Kral Cesky, a neywyssy Knie SLezke wiedomie, we wssem / gich Znienij, poloeni, y Pnktich, Klazlech, Artyklich / Schwalgem obnowgem, a potwrzgem, chticze tom konec- / -nie aby pritom odkadeho Clowieka, gmieni, drani, a nepo- / -rssitedlnie Zachowani Byli, Bez nassj, Bdczych nassich, / Kralow Ceskych, a Neywyzssich Kniat SLezkych, y take OPPolskych a Rytiborskych, y ginych wssech Lidj wsseli- / -yake prekaky a odpornosti e[tc]. ... / Wssak timto milostiwym doloenijm kdyby Heytman nass / wrchni, Sadcze Zemsstij a casto psani Stawowe wyssdot- / -cenych Knietstwi OPPolskeho a Rattiborskeho, Praw swych / priciniti, neb viti chtielj, yakby toho kdy potreba kaza- / -la, aby se to sPowolenim a woli nassj, a Bdczych Kra- / -lw Ceskych, a Kniat OPPolskych a Ratiborskych daalo, / a gestlieby se kdy vdalo, ieby kdo Zobywatelow gi / psanych Knietstwj nas, neb bdaczy nasse, yako Kni- / -Zata OPPolska a Ratiborska, a neb Heytmana nasseho / Wrchniho teho Knietstwj, pred Sady winiti chtiel / bdeme my a Bdczy nassj, powinnj k Praw, skrze /s. 17/ prokratora nasseho, a Heytman nass osob sw, neb skrze Zmo- / -cznieneho stawati a Ztiech wieczy, cozby se grnt, Statk / dlh neb Peniez wtiech Knietstwi dotykalo, odpowidati, / a Prawi Byti, Prikazgicze wssem obywatelom a Podda- / -nym nassim Ze wssech Stawow Kralowstwi nasseho / Ceskeho, a Knietstwi SLezkych Ninieyssim a Bdczym / wiernym nassim, milym abysste weyss psane Stawy gme- / -nowanych Knietstwi nassich diedicnych ninieyssich y- / -bdczych, pritomto Schwaleni, obnoweni, a potwrzeni / nassem, Bez wsseliyakych Zmatkow a odpornosti nyni y- / -naBdczy wiecne ciasy, Zachowali, adnych gim wtom / prekaek necinicze, ani kom ginem ciniti dopsstie- / -gicze pod vwarowanim Hniew, a nemilosti nasse Kralow- / -ske, diediczw nassich, a Bdaczych Kralow Ceskych a / Newyzssich Kniat SLezkych Oppolskych a Rattiborskych, / Wssak toto nasse milostiwe obdarowani a potwrzenij / ma Byti Bez Vgmy Wrchnosti nassj Kralowske, diedi- / -czw nassich, a Korny nasse Ceske, ytake potomnich / Neywyssich Kniat Sleskych Oppolskych a Rattibor- / -skych, ninieyssich ybdczych. ... Tom na Swie- / -domi Pecet nassy Kralowsk, ktomto List sme pri- / -wiesyti rozkazali. ... Dan na Hradie nassym / Prazskem, w Nedielj pred SLawnym Hodem Panny Ma- / -rie hromnicz[nej]. ... Letha Tisyczeho Piectisteho / Padesateho Osmeho, a Kralowstwi nassich Rimskeho / Osmeczydtmeho aginych Tridczateho drheho. ... / Ferdinands m[anu propri]a /koniec/ /s. 18/ MY PRGKMISTR a Radda Miesta OPPawy, Znamo cinime / timto Listem, nassem wssem wobec, kdo gey vZdrij, a nebo cztcze / slysseti Bd, a Zwlastie t kde nalej, ie sme widieli, / a w Rku nassich mielj, List na Pergamenie, Swelik wy- / -st Peceti, Geho mi[l]o[s]t[i]e Czysarske Pana nasseho Nemilo- / -stiwieyssiho, na Pismie, Peceti y Pergaminie, czely anepo- / -rsseny, ktery SLowo od SLowa takto Znij a Za wira / yak nahore wtomto List nassim napsano stogj. / A Pro Lepssi toho gistot a dowiernost Pecet nassy / Miessk, ktomto List nassem Priwiesyti gsme / dalj: ...Gen dan a psan w OPPawie ten Pondielj / przed Swatym Girjm, Letha od narozenij Syna / Boiho Tisyczeho Pietisteho Padesateho dewateho. (znak pisarski nierozczytany)


Wielki Przywilej Jana II Dobrego


Wersja w jzyku polskim



TEKST TRANSUMPTU CES. FERDYNANDA

My Ferdynand, z aski boej krl rzymski, po wieczne czasy pomnoyciel Rzeszy, krl wgierski, czeski, dalmacki, chorwacki itd., Infant hiszpaski, arcyksi habsburski, margrabia morawski, ksi luksemburski i lski, margrabia uycki itd. Oznajmujemy tym to naszym pismem, to e zostali do nas wysani posowie stanw: szlacheckiego (paskiego = niem. Herrenstand), duchownego i rycerskiego z ksistw naszych dziedzicznych: opolskiego, raciborskiego i gogweckiego oraz innych ziem do tych ksistw przynalecych, aby nas unienie prosi, abymy im miociwie, jako krl czeski i najwyszy ksi lska, raczyli potwierdzi wszystkie przywileje, wolnoci, zwolnienia, darowizny, nadania, starodawne zwyczaje i wszystkie prawa oraz wyroki, ktre przez naszych przodkw, posiadaczy wyej wymienionych ksistw, a na ostatku od ostatniego niegdysiejszego ksicia Jana opolskiego, byy im dane. Ktrego to przywileju im nadanego, przez wymienionego ksicia Jana, sowa s nastpujce:

TEKST PRZYWILEJU JANA II KSICIA OPOLSKIEGO

W imi witej i nierozdzielnej Trjcy amen. My Jan z aski boej na lsku ksi opolski, gogwecki, raciborski itd. Oznajmiamy, na wieczne czasy, tym to naszym pismem, tym ktrzy czyta lub czytanym sysze go bd, emy uwanie rozwayli w sercu naszym, tak jak nas Pan Bg wszechmogcy raczy ze swej niezmiernej aski i mioci, po przodkach naszych powoa i wywyszy do stanu ksicego, a w tym czasie, z mioci swojej witej, pomnoenia wszelkiego dobra, udzieli nam raczy, nie tyle z powodu naszych znamienitych dziaa, trosk i stara, ale przede wszystkim dziki jego boskiej asce, my i wszyscy mieszkacy ksistw i dbr naszych, z wielu kopotw i niebezpieczestw zostalimy wybawieni, wadza nasz umocniona, ycie mieszkacw ostatecznie zabezpieczone, za my pamitajc comy z aski jego witej otrzymali i a do tych czasw utrzymali, sprawiedliwie i susznie z tego wnosimy, e skoro nas Pan Wszechmogcy, jako doczesnego Pana nad naszymi poddanymi miymi i wiernymi, ustanowi raczy, przeto my powinnimy myle i nie opuszcza ich w asce i szczodrobliwoci naszej ksicej, dlatego te aby, po naszym zejciu z tego wiata, kiedy wraz z nami, gdy w grb zostaniemy pooeni, sawny i odwieczny rd nasz przestanie istnie, imi nasze ksice w przyszoci nie byo zapomniane, My z takich pobonych i susznych przyczyn, naladujc w tym dawnych, sawnej pamici ksit lskich, ktrzy take bez potomkw i dziedzicw ten wiat opucili, rozwanie to przemylawszy, a take za rad niektrych naszych przyjaci i specjaln rad naszych wiernych, owiadczamy emy na wieczn pamitk, wielebnym Praatom, urodzonym Panom, mnym Rycerzom, znakomitym Panoszom i przezornym miastom w ksistwach naszych: opolskim, gogweckim i raciborskim i wszystkich ziemiach wadztwa naszego, ktre do tych ksistw przynale, take i naszym wiernym i miym poddanym, ktrzy nie oszczdzajc garde i majtkw swoich, przodkom naszym oraz nam wiernie i pokornie suyli i su, niektre szczeglne wolnoci, aski i prawa dali i nimi ich obdarowali. Ktre to aski i nadania oni, dziedzice ich oraz nastpcy i ich potomkowie, bd posiada, nimi si cieszy i ich uywa na wieczne czasy. Tak to, nadanie takie, mamy moc i prawo uczyni, na mocy osobnego zapisu i potwierdzenia Najjaniejszego Ksicia i Pana Ferdynanda, krla rzymskiego, wgierskiego i czeskiego itd., arcyksicia habsburskiego, margrabiego morawskiego i ksicia lskiego itd., Pana naszego najmiociwszego, ktry zosta wydany w Pradze w dzie witego Bartomieja apostoa boego, w roku paskim [tysic] piset dwudziestym smym. Tak to w tym pimie potwierdzajcym wszelka nasza wadza i panowanie nasze jest odnowione, stwierdzone i dane, nic z tego nie ujwszy, tak jak przodkom naszym ksitom opolskim, gogweckim i raciborskim przynaleaa. Tak to emy rwnie to pismo, dla umocnienia i lepszej istoty naszego nadania, poddanym naszym wyej wymienionym, jako trwae zabezpieczenie (grundfest), w rce ich wydali, aby oni i ich dziedzice i potomkowie, zna mogli, emy ten przywilej, z mioci naszej ksicej, nie [tylko?] jako Pan, ale i jako ich ojciec, podug naszej najwyszej wadzy, im na wieki dali. Zatem, majc na uwadze wszelak nasz nieustajc, ksic wadz, my jako dziedziczny ksi i dobroczyca, ksi opolski, gogwecki i raciborski, za nas i potomkw naszych, mieszkacw tych ksistw i ziem, im samych, ich dziedzicw i potomkw, jak to najuyteczniej by moe, na mocy tego Listu, obdarowujemy, ask im czynimy i wolnoci nadajemy, tak jak s tu one poniej spisane: Na pocztek to s dobra i ziemie nasze, ktrych ten nasz przywilej, wszystkich wsplnie i jednolicie dotyczy, najpierw nalece do ksistwa opolskiego: Opole, Gogwek, Strzelce, Kole, Toszek, Olesno, Gliwice, Lubliniec, Biaa, Prudnik, Niemodlin, a do ksistwa raciborskiego te ziemie: Racibrz, ory, Rybnik. Rwnie ustanawiamy, e te ksistwa, ziemie i dobra nasze, obecnie i w przyszych czasach nie maj by rozdzielone, ani przez sprzeda, ani przez aden zastaw, ani nadaniem, ani przez jakikolwiek podzia, ani w aden inny wymylony sposb i bdc tak mieszkacy, jak i ustrj ziemski poczeni w jeden organizm po zapaceniu nalenoci, ktra podug umw, po naszej mierci, jest nalena Jego Krlewskiej Mioci, albo potomkom Jego Krlewskiej Moci krlowi czeskiemu, od jego askawoci Owieconego Ksicia i Pana, pana Jerzego, margrabiego brandenburskiego itd., jako od pana zastawu, poddani, ksistwa i dobra nasze, bez naruszenia przywilejw i swobd, na wieczne czasy przyczone maj by, jako nierozdzielna cz, do kamery krlewskiej i do Korony Czeskiej. Nastpnie Poddanych naszych wszystkich stanw, adnego nie wyjmujc, tymto miociwie obdarowujemy, e jeliby zasza potrzeba, aby po naszej mierci, nowemu i dziedzicznemu krlowi czeskiemu sprawiedliwie hod i przysig mieli uczyni to hodu tego nie maj inaczej wykonywa, ani do niego by przymuszani, jak tylko na zamku albo w miecie naszym w Opolu, albo w Raciborzu, albo te w tych dobrach, ktre do ksistw przynale. Tako rwnie przez to nadanie nie maj by umniejszone nadania wymienionych ichmociw, ktre sawnej pamici nasi przodkowie, albo i my, uczynilimy, ktrejkolwiek ziemi w sposb nadzwyczajny, albo ludziom tamtejszym wsplnie, czy osobno. Ju to wszystko, co kto tam by pierwej otrzyma, ma w sposb nienaruszony zachowa. Rwnie tedy jawnie i prawnie, im wszystkim wsplnie potwierdzamy wszelakie ich majtki, w sprawiedliwym posiadaniu ktrych s. Z nich to maj i mog oni korzysta a ich uywa, ze wszystkimi uytkami i dobrami jakie tylko mog by, a ma mocy tego pisma w naszym i potomkw naszych imieniu, bez wyjtku ich pozostawiamy, przy zachowaniu wszystkich dokumentw, wolnoci, praw, ask, zwolnie, uytkw i poytkw, i wszelakich zwyczajw i dobrych obyczajw oraz w korzystaniu z tych dbr. Jeliby kiedy miasto ktre, albo mieszczanin jaki majtek ziemski dziedzicznym prawem kupi, albo w zastawie trzyma, albo jakimkolwiek sposobem sobie zatrzymywa, wtedy to miasto, albo osoby w nim [mieszkajce] maj z powodu posiadania majtku ziemskiego, to wszystko czyni i przedsibra co rycerstwo nasze, ale jednakowo nic wicej ponad warto tego majtku, tak jak dawniej byo, a wbrew tym powinnociom nie ma si stan mieszczaski wymawia adnymi przywilejami, albo wyjednywa od potomkw naszych, szczeglne jakie zwolnienia z tych powinnoci. Nic co jest wbrew temu naszemu postanowieniu, adnej mocy mie nie moe mie nie ma. Poniewa i dawniej tak bywao, tak i teraz przywileje dajemy, e mieszkacy tych naszych ksistw i dbr na adna wojn za granice wyprowadzani by nie maj; Jeliby jednak ktry z potomkw naszych ze swej dobrej woli za granic do boju wojska wyprowadzi, to wtedy bdzie obowizany im od dawa, tak jak innemu onierzowi, na ten czas si dawa i paci bdzie. Jeeli jednak kto dobrowolnie z ziemi tam i nie chcia, wtedy nie ma to szkodzi jego czci, ale jeli caa ziemia lska ustalia jak wypraw wojenn dla obrony caej ziemi, albo przeciwko niewiernym, w takim czasie nikt nie ma si przywilejem tym zasania, ale ma wyruszy wedug monoci, podug przynalenoci do ustalonej ziemi lskiej, tak jednak aby ponad swe moliwoci obciony nie by. Gdybymy my, albo potomkowie nasi poddanych naszych wezwali do zabezpieczenia, albo obsadzenia zamkw i miast naszych, albo te z powodu jakiej naszej wasnej potrzeby, to wtedy bdziemy zobowizani zaspokoi potrzeby ich samych, oraz czeladzi i koni. Take nadajemy poddanym naszym przywilej, e adnym wymylonym sposobem nie s zobowizani nam, ani potomkom naszym paci podatkw, lecz tylko ludzie i poddani ich, z anu podatku dwadziecia groszy obecnej wagi [pac], chyba e anw nie maj, albo w przypadku nieurodzaju, to wtedy wedug ich monoci, ale to tylko w ten czas, gdyby ktry z naszych potomkw w stan maeski wstpowa, albo siostr lub crk za m wydawa. Potomkowie nasi ksita opolscy i raciborscy zobowizani s do tego, aby w przypadku gdyby w tyche ksistwach z dworem swym nie przebywali, maj dla swych poddanych ustanowi starost ziemskiego, ktry ma by szanowanym rycerzem w ziemi osiadym. Jeliby za potomkowie nasi chcieli ustanowi starost czowieka w ziemi nieosiadego, to ma by wedug ich woli, ale w ten sposb, aby zanim czowiek ten na urzd starosty zostanie wprowadzony, to ma przysig wszystkim naszym poddanym zoy, e ich przy penieniu urzdu swego, bez naruszenia, przy wszystkich ich prawach i swobodach zachowa. Nade wszystko, tak my jak i potomkowie nasi oraz ich urzdnicy nie mamy i nie moemy adnego poddanego naszego, ktry by przed urzdem chcia stan albo da procesu, w jakikolwiek sposb tkn albo dotkn. Ale gdyby kto chcia przed urzdem stan, albo da procesu, mamy jego wol uszanowa i ustanowi sd zoony z rycerstwa naszego i szanowanych osb, ktre do tego powoane musielibymy z hodu zwolni i przed tym sdem wysucha oskarenia i obrony obu stron, co by tylko ustanowili i za prawo uznali na tym my i potomkowie nasi mamy si zgodzi, a druga strona te ma to przyj, wedug tego jak si to w innych ksistwach ziemi lskiej utrzymuje. Nade wszystko za ten przywilej nadajemy, e jeliby ktrego potomek nasz, albo i inna osoba jakiegokolwiek stanu, ktrego z mieszkacw by oskarya, wtedy poddani nasi nigdzie indziej nie maj by sdzeni, jak tylko przed sdem ustanowionym w tych naszych ksistwach, w ktrym kady ma prawo bra udzia, przez niego moe by powoany i do ktrego ma prawo si udawa. Na wieczna pamitk naszego rodu, dajemy im chorgiew i znak wojskowy: ora naszego zotego ze zot koron w bkitnym polu, ktrego nasi przodkowie, ze wzgldu na swoj odwag i chwalebne czyny otrzymali, pod ktrym tako pierwsi ich przodkowie, niczego nie aujc, krew przelewali a przeciwko nieprzyjacioom garda swe naraali. Dlatego te gdyby si im kiedy zdarzyo [zbrojnie] w pole wyj, wtedy maj i mog t chorgiew jako swoje wsplne i dziedziczne zbrojne godo sobie dla zaszczytu, a rwnie z uwagi na obecne potrzeby na nasz wieczn pami mie i uywa jako zacni rycerze. Tako im dajemy tego ora naszego zotego na piecz urzdow, ktrej bd mogli uywa po naszej mierci, gdyby cokolwiek wsplnie ustanowili, albo gdyby w imieniu wszystkich ksistw i ziem wyej wymienionych, komu co pisa mieli, albo aby piecztowali pokoje ziemskie (landfrydy) zawarte w ziemi lskiej, albo gdy zajdzie potrzeba, uywan by moga take w sdach, w obecnoci zebranych jak to dalej bdzie opisane. Jedno wszak zastrzegamy aby ta piecz bya uywana tylko za powszechn zgod wszystkich: stanu paskiego i rycerskiego, a tekst na pieczci by zastpiony tymi sowami: Sigillum ducatuum Oppoliensis et Ratiboriensis. Tym take naszych poddanych miociwie obdarowujemy, aby sie w razie potrzeby, przed zabiegami, staraniami i kosztami ustrzec, mogli, e nastpcy nasi powinni, skoro nie bd raczyli by osobicie w wymienionych ksistwach, [opiece] starosty ziemskiego zaprzysigego, lenna i dobra poddane powierzali. Gdyby za doszo midzy kim do umw o majtki dziedziczne albo o zakup albo wiana dla panien na jakikolwiek sposb uczynione, adnego nie wyczajc, to wtedy starosta bdzie mia zawsze tak wadz aby im to, w obecnoci co najmniej trzech spord rycerstwa osiadego w wyej wymienionych ksistwach, umoliwi na mocy prawa naszego zwierzchniego, kademu jednemu sprawiedliwie i bez szkody i wyceny a i notatka przez starosty ma by sporzdzona pod jego pieczci, a to ma by w peni wiarygodne do czasu a dokument z kancelarii, stosowanie do tego rozporzdzenia wedug brzmienia tyche zapisw sporzdzony zostanie. Gdyby miay miejsce spory o majtki dziedziczne, wtedy w kancelarii za wydanie dokumentw stwierdzajcych prawa wasnoci, opaty nie ma by wicej branej ni jeden zoty wgierski od stu, od sprzeday trzy wiardunki lskich groszy od stu, a od dziesiciu grzywien rocznego dochodu tytuem wiana take trzy wiardunki [groszy lskich]. Od wyceny, ktrej dokonuje starosta, trzy grosze, od umw , odwoa i od wszystkich innych decyzji wedug dawnych obyczajw. Co si kancelarii tyczy, to ma ona przez potomkw naszych, jeeli tak by im odpowiadao i spodobao si, by powierzona czowiekowi zacnemu i dowiadczonemu, ktry byby tutejszy. Jego te do przywieszanie pieczci zobowizujemy. W zwizku z tym, e ksistwa i ziemie nasze do Korony Czeskiej maj by dziedzicznie przyczone, to ma ona tak wyglda: z jednej strony pieczci krl Jego Mio, siedzcy w majestacie, majcy herby krlestwa czeskiego i ksistwa lskiego wok siebie, a z drugiej strony ora naszego zotego, ktrego sami uywamy. Taka pieczci maj by potwierdzane wszystkie dokumenty stwierdzajce prawa dziedziczne, zastawy, wiana i wszelkiego tego typu sprawy, a poddanym naszym maj by w ten sposb wydawane i za tak opat, tak jak to zostao wyej opisane. Piecz ta ma by chroniona przez starost ziemskiego i z trosk przechowywana na zamku naszym w Opolu. Z kadej ziemi ma by wybrana jedna osoba. Maj one razem ze starost troszczy si o bezpieczestwo pieczci. Pieczci tej nie naley wyciga jak tylko jeden raz w roku, a to w poniedziaek po niedzieli postnej Letare. Wtedy te wszystkie wybrane osoby maj si zebra, rwnie kanclerz ma by obecny i ma przedoy dokumenty i rozliczenia ktrych by w tym roku dokonano. Wtedy starosta ze wszystkimi tymi osobami maj te dokumenty kaza sobie przeczyta tak, aby si aden nie uszed ich uwagi i maj je zapiecztowa. Nastpnie za maj piecz zabezpieczy, tak jak to opisane zostao. Taki porzdek ma co roku, na wieczne czasy, przez naszych potomkw by zachowywany. Take na mocy tego listu wszystkim naszym mieszkacom targi w miastach naszych wolne czynimy z ich rybami, bdto na due bd na mae albo i na wielkie sumy bez jakiejkolwiek przeszkody, albo wyjtku z naszej lub urzdnikw, albo potomkw naszych strony. Take poddanych ich z danin uwalniamy, cokolwiek by z gospodarstwa swego sprzedawali, albo dla siebie do gospodarstwa swego cokolwiek kupowali, nie maj z tego tytuu adnego ca paci, oprcz kupcw i obcych. Ci, tak jak od dawnych czasw jest ustanowione, maj je paci. Przy tym nikt nie moe ich poddanych, z ominiciem prawa i przywilejw, dotkn. Jeli by za kto kogo o co oskara to ma najpierw go przed jego panem obwini i oskary. Pan powinien wtedy w cigu dwch tygodni nad swoim poddanym sprawiedliwo uczyni. Jeliby jednak tego nie dotrzyma, wtedy kady mieszczanin, jeeli by w sprawie o dug chodzio, bdzie mg w miecie tego czowieka, wedug prawa miejskiego, zatrzyma i nic innego nie czynic, doprowadzi do tego, aby ten naleno uregulowa. To te im z aski naszej w szczeglny sposb nadajemy: Gdyby ktry rycerz bez mskich dziedzicw zszed z tego wiata i crek po sobie rwnie nie zostawi, a majtek ziemski dziery, tego ani my, ani potomkowie nasi nikomu nie damy, ani nie nadamy w aden sposb bez wolnej woli ich stryjw, porczycieli, przyjaci albo krewnych, ktrym by prawa z tytuu bliskoci pokrewiestwa, sprawiedliwie przynaleay. Jeliby jednak tak si stao, e ktry rycerz z tego wiata zszed i zostawi po sobie maoletnie sieroty obojga pci, a stryjowie i krewni nie chcieli si o nich troszczy ani nimi opiekowa, to po mierci sierot, nic nie maj po nich dziedziczy, a majtek dosta maj ci dalsi stryjowie, ktrzy by tymi sierotami si opiekowali. Wszak sieroty te, dopki by tylko to uwaali za sprawiedliwe, w urzdzie naszym i prawie ziemskim maj mie opiek, aby w swych modych latach, w swoich majtkach zginli. Jeliby ktry z rycerzy, ziemianin, w ktrymkolwiek miecie naszym, w wyniku jakiejkolwiek przygody albo przyczyny, co uczyni i karze albo wizieniu podlega, nawet jeliby czyn ten podlega karze mierci, to wtedy mieszczanie nie maj mocy prawnej, aby go tkn, ani aresztowa, ani w niewol, wedug przewinienia, wzi, ale maj bezzwocznie starocie ziemskiemu t spraw i tego czowieka przedstawi. Starosta ma wysa do niego szeciu starszych z rycerstwa i dwch mieszczan, wszystkich zaprzysionych i bezstronnych. Ci maj to wszystko zbada, dlaczego ten [oskarony] rycerz tak uczyni, w sposb dokadny maj go przesucha i go przed siebie powoa. Jeeli by si tak zdarzyo, e nie byby winien, e mgby si z tego sprawiedliwie wytumaczy, to ma to uczyni i w areszcie, albo wizieniu by osadzony. Jeliby jednak przez te osoby zostao uznanym, e postpek tego czowieka zasuguje na mier, tak jak za swawolny mord, upie, albo inne takie przestpstwo, wtedy to ma zosta wydany w rce urzdu miejskiego aby si wita sprawiedliwo dokonaa. Poniewa z mioci naszej rozwaylimy rwnie to, jaka jest wielka potrzeba, aby wszystkim naszym, wyej wymienionym poddanym w ksistwach i ziemiach naszych sdziw ustanowi, a i oni poprzez swe pokorne proby o to si starali, tak my bdc przychylnym takim im probom takie prawo na wieczne czasy emy im wydali i sdy ustanowili w ten sposb: Aby kada ziemia przy swych pierwotnych prawach i zwyczajach bya zachowana i aby do Magdeburga, ani nigdzie indziej si nie zwracano a tylko do prawa i ustanowionego sdu zwierzchniego, z ktrych w jednym roku pierwszy ma si odbywa w Opolu, a drugi, w Raciborzu. Sdy te maj si odbywa w tym czasie: W Opolu, w czwart niedziel Wielkiego Postu zjazd, a rozprawa zaraz nazajutrz. W Raciborzu zjazd w dzie w. Bartomieja, a rozprawa nazajutrz. Przed ten sd mog by pocigani i przed nim mog si odwoywa, a na jego ostatecznych wyrokach poprzestajc nigdzie dalej ju si nie odwoywa: jednak gdyby kto nie chcia pozosta przy wyroku awy sdowej i zwykym prawie ten ma nie do Magdeburga, ani do tego wyszego prawa si bdzie mg odwoywa, tak te oskarony, czy obcy, czy te tutejszy, za to co mu bdzie udowodnione, ma pod kar sdow, odpowiada. Dalej: sdziw w tym wielkim sdzie ma by dwunastu, a trzynastym starosta. Oni wszyscy maj przysign, a aden z nich nie bdzie mg, bez susznej przyczyny, z sdzenia by zwolniony. A gdyby ktry z sdziw, majc uzasadnion przyczyn, zosta z sdzenia zwolniony, to wtedy starosta z tymi sdziami maj wybra innego, i w ten sposb sd ma rozpocz obrady. Take to im nadajemy, aby w tym wielkim sdzie mieli prawo straci, powiesi i uwolni z pozwolenie wszystkich stanw, tak jak tylko uwaaliby to za waciwe i uyteczne, tak aby kady biedny i bogaty jakiegokolwiek by nie by stanu, mg bez trudnoci o sprawiedliwo si upomnie. Dalej to im rwnie nadajemy, e gdyby kto chcia nas, albo potomkw naszych, albo starost, ktry bdzie ustanowiony, o co oskara, wtedy bdziemy musieli stan do prawa i odpowiada wedug tych praw ustanowionych, ktremy im z aski swej ustanowi raczyli. Tako poddani nasi wedug tego naszego przywileju maj pene prawo do uywania tego wszystkiego, co im askawie i trwale dajemy, a oni na przysze czasy z dziedzicami i potomkami swymi ze wszystkimi swoimi zwolnieniami, przywilejami, sdami i wszystkim cokolwiek w tymto przywileju naszym jest zawarte, bez jakiejkolwiek przeszkody na wieczne czasy, jednak bez uszczerbku dla praw zwierzchnich naszych i potomkw naszych, na mocy szczeglnego i wyej podanego przywileju krlewskiego i wszystkich stanw krlestwa czeskiego, ktre nam i potomkom naszym jako ksiciu i panu zostay stwierdzone i potwierdzone pieczci krlewsk i ziemsk, maj by utrzymani. A do tego wszystkiego co w tym dokumencie zostao napisane zobowizujemy Ich Mioci Krlw Czeskich, jako naszych prawnych i prawdziwych nastpcw i ustanawiamy na mocy penej wadzy naszej ksicej, ktra si nam po przodkach i z przywilejw naszych naley i zawierzajc takim zapisom w imieniu naszym i wszystkich nastpcw naszych, ksit i wacicieli ksistw Opolskiego i Raciborskiego oraz ziem do nich przynalecych, sowem naszym ksicym z wiar chrzecijask lubujemy i przyrzekamy, wszystkim naszym poddanym i ich nastpcom, dziedzicom i potomkom, poddanych ksistw i ziem wyej wymienionych z nimi zczonych, przy wszystkich tych artykuach, klauzulach i punktach, teraz i w przyszoci a w przyszoci tak jak teraz, wiernie, bez podstpu, cigle i prawdziwie zachowa, samemu adnych przeszkd nie czynic ani innym czyni nie pozwalajc. Na koniec napominamy Jego Krlewsk Mio Ich Mioci Dziedzicw Krlw czeskich i wszystkie stany Krlestwa Czeskiego, ktrych to dotyczy jako przodkowie nasi sawnej pamici zmarli owieceni Ksita, ksi Kazimierz ksi opolski w swoim imieniu i za synw swoich Bolesawa, Wadysawa i za ich nastpcw dobrowolnie, Ich Mociom Krlom i Koronie Czeskiej bez adnego przymusu jak tylko w wyniku przyjacielskiej umowy, si poddali, tak i my po przodkach naszych wiernoci dochowalimy, a przede wszystkim strzeglimy wiernie tego aby ksistwa i dobra nasze nikomu innemu a tylko Krlestwu Czeskiemu si dostay [i do niego] byy przyczone aby wszystkich naszych poddanych przy tym wszystkim te zachowali, ochraniali i bronili bez adnego umniejszenia. Na wiadectwo tego i wieczn rzeczy pamitk piecz nasz ksic do listu tego naszego kazalimy przywiesi o czym pewnie zawiadamiamy. Tene jest wydany i pisany w Opolu [w] dzie narodzenia Matki Boej, roku od narodzenia Pana Chrystusa tysicznego pisetnego trzydziestego jednego. Przy tym byli obecni Owieceni Ksita i Panowie, Pan, pan Karol ksi zibicki w lsku olenicki i hrabia kodzki itd. Starosta Generalny Grnego i Dolnego lska i jego Mio syn ksi Henryk ksi zibicki, panowie krewni nasi mili i dzielni rycerze, urodzeni szlachcice Hanusz Seidlicz na lennie zamkowym jaworskim, starosta ksistwa widnickiego i jaworskiego, Dyprand Czetwis z Knsbergu, marszaek nasz, Godfryd Adelsbach z Mikelsdorfu, Mateusz Loga z Malendorfu, i inni wierni nasi mili, oraz Jerzyk Nawoj z Lozmierzy kanclerz nasz ktremu powierzono [sporzdzenie] tego to dokumentu.
CIG DALSZY TRANSUMPTU CES. FERDYNANDA Do ich unionej proby i za ich dobre, zacne postpowanie i wierne suby, ktre poprzednikom naszym krlom czeskim i Koronie czeskiej i ksitom opolskim i raciborskim, a do tej pory czynili i aby w przyszoci tym lepiej czyni mogli i powinni. Bdc przychylnym, chcc z wielk rozwag i pen wiadomoci za rad wiernych naszych miych na mocy krlewskiej w Czechach i jako najwyszy ksi lski wymienionym stanom tyche powyszych ksistw, ten powyszy zbir, wolnoci, podarunki, nadania i stare dobre godne pochway zwyczajowe porzdki, wszystkie prawa i sprawiedliwoci uznalimy za suszne i potwierdzilimy i [w] tym dokumencie jako krl czeski i najwyszy ksi lski wiadomie, wszystkie tak jak brzmi i s uoone i punkty, klauzule, artykuy zatwierdzamy, odnawiamy i potwierdzamy, chcc przy tym koniecznie aby przez kadego czowieka posiadane, dzierone i w nienaruszonym stanie, bez naszej, nastpcw naszych krlw czeskich i najwyszych ksit lskich takowo opolskich i raciborskich i innych wszystkich ludzi, jakiejkolwiek przeszkody, sprzeciwu itd, byy zachowane. Wszake z tym askawym dopenieniem: gdyby starosta nasz zwierzchni, sdziowie ziemscy i wymieniane stany powyszych ksistw opolskiego i raciborskiego prawa swe powikszy albo z nich skorzysta chcieli, gdyby taka kiedy potrzeba bya, to niech tak bdzie za pozwoleniem i z woli naszej i przyszych krlw czeskich oraz ksit opolskich i raciborskich, a jeliby si zdarzyo, e ktry z obywateli tych wymienionych ksistw nas albo nastpcw naszych jako ksit opolskich i raciborskich albo i starosty naszego zwierzchniego tych ksistw przed sd pozwa chcia, tak my jak i nastpcy nasi, bdziemy zobowizani do prawa, poprzez starost naszego: starosta nasz osobicie albo poprzez penomocnika, stawi si i w tych sprawach, ktre by si ziemi, dbr, dugu albo pienidzy tyczyy, odpowiada i dowie. Rozkazujemy wszystkim obywatelom i poddanym naszym ze wszystkich ksistw naszych dziedzicznych obecnych i przyszych aby te zatwierdzenie, odnowienie i potwierdzenie nasze, bez jakiegokolwiek sprzeciwu i buntu tak teraz jak i w przyszoci na wieczne czasy zachowali, adnych im w tym przeszkd nie czynic, ani nikomu innemu czyni nie dozwalajc pod grob gniewu i nieaski naszej krlewskiej i dziedzicw naszych i nastpcw naszych krlw czeskich i najwyszych ksit lskich, opolskich i raciborskich. Wszake ta to nasza miociwa aska i potwierdzenie ma by bez szkody dla naszej krlewskiej zwierzchnoci, dziedzicw naszych i Korony Czeskiej a rwnie nastpcw naszych najwyszych ksit lskich, opolskich i raciborskich obecnych i przyszych. Temu na wiadectwo piecz do tego dokumentu kazalimy przywiesi. Dane na zamku naszym praskim w niedziel przed witem Panny Marii Gromnicznej roku tysicznego pisetnego smego a panowania naszego w krlestwie rzymskim smego a pozostaych trzydziestego drugiego. Ferdinandus manu propria.

VIDIMUS BURMISTRZA I MIASTA OPAWY

My Burmistrz i Rada miasta Opawy oznajmiamy tym to naszym dokumentem wszystkim ktrzy go zobacz albo czytanym sysze bd, a zwaszcza tym ktrym naley, emy widzieli i w naszych rkach mieli dokument pisany na pergaminie, z wielk wycinit pieczci Jego Mioci Cesarza Pana naszego Najmiociwszego, w pimie, pieczci i pergaminie cay i nienaruszony, ktry sowo w sowo tak brzmi i zawiera [tre] tak jak powyej w tym dokumencie naszym zostao napisane. A dla wikszej pewnoci i wiarygodnoci piecz nasz miejsk, do tego dokumentu naszego przywiesi dalimy. Tene dany i pisany w Opawie w ten poniedziaek przed witym Jerzym roku od narodzenia Syna Boego tysicznego pisetnego pidziesitego dziewitego.

Serdeczne podzikowania dla Pana Romualda Kubiciel za zgod umieszczenia tekstu.


© 2011 - 2018 SKADNICA GRNOSLSKA
Wszelkie prawa autorskie zastrzeone. Kopiowanie materiaw dozwolone tylko za zgod waciciela.
WACICIEL I ADMINISTRATOR STRONY Sylwester Kacprzyk - Firma Usugowo-Handlowa Geometrico