www.skladnica-gornoslaska.pl                             o stronie                             bibliografia                             kontakt

MIASTO UJAZD

MIASTO UJAZD I MURY OBRONNE

Najstarszy znany przekaz o Ujeździe pochodzi z dnia 23 kwietnia 1155 r., gdy w dokumencie papieża Hadriana wymieniono tę miejscowość jako własność biskupstwa wrocławskiego. Już w 1222 r. książę opolski Kazimierz (1211 – 1230) wystawił dokument zezwalający biskupowi Wawrzyńcowi z Pogorzeli (1207 - 1232) nadać gościom w Ujeździe praw na wzór Opola i Raciborza. Rok później, 25 maja 1223 r., biskup lokował miasto na prawie średzkim. W dokumencie zastrzegł sobie prawo do terenu pod siedzibę (locum curia). Według badań archeologicznych zamek w formie wieżowej powstał niedługo później.

Położenie Ujazdu było przyczyną konfliktów z książętami opolskimi. W 1260 r. doszło do ugody, na mocy której Władysław opolski odebrał przywileje miejskie Sławęcicom, by nie tworzyć konkurencji dla miasta biskupiego. Ponownie konflikt o Ujazd prowadził biskup Przecław z Pogorzeli (1342 - 1376) z Bolesławem III opolskim, a następnie biskup Wacław z Legnicy (1382 - 1417) z Bernardem niemodlińskim.

Miasto w XV w. było wielokrotnie zastawiane przez biskupów, a ostatecznie sprzedał ręce prywatne 26 lutego 1524 r.. Niewielka liczba źródeł dla Ujazdu jest prawdopodobnie wynikiem pożarów, m.in. z 1666 i 1676 r., gdy spłonęło miejskie archiwum. Zdaniem T. Ładogórskiego, około 1400 r. miasto miało zamieszkiwać około 1000 osob, co przy około 70 rekonstruowanych działkach mieszczańskich wydaje się liczbą zawyżoną. Sądzę, że rzeczywista liczba mieszkańców mogła być nawet o połowę niższa. Układ miejski bez wydzielonego wzgórza zamkowego i kościoła to około 7,3 ha o obwodzie około 1000 m.

Ujazd prawdopodobnie już przed 1370 r. posiadał umocnienia. Ich przypuszczalnym fundatorem mógł być biskup Przecław z Pogorzeli. Jedyne znane źródło ikonograficzne pozwala sądzić, że był to u schyłku średniowiecza murowany obwód pozbawiony baszt. Obronę czynną umożliwiał ganek obrońców początkowo osłonięty krenelażem, a zapewne wtórnie z wybitymi strzelnicami. Do miasta prowadziła brama w formie niskiego budynku z flankującą go wieżą. Obronność wzmacniał niezaprzeczalnie zamek biskupi oraz bliskość dwóch potoków od wschodu i zachodu, a także rzeki Kłodnicy od południa.

PODSTAWOWE DANE MIASTO

Miasto Ujazd

Własność biskupia

Liczba mieszkańców 500

Powierzchnia (ha) 7,3

PODSTAWOWE DANE FORTYFIKACJE

Grubość muru ?

Liczba baszt 0

Wieże 0

Bramy główne ?

FORTYFIKACJE - FOTO

BIBLIOGRAFIA:

Serdeczne podziękowania dla Pana Arkadiusza Przybyłoka za zgodę wykorzystania jego rysunków i fragmentów tekstu z Pracy Doktorskiej.

W opracowniu użyto fragmentów tektów oraz rysunki Pracy Doktorskiej "MURY MIEJSKIE NA GÓRNYM ŚLĄSKU W PÓŹNYM ŚREDNIOWIECZU" - Arkadiusza Przybyłoka

zdjęcia: Sylwester Kacprzyk

źródło: Repozytorium Prac Doktorskich Biblioteki Uniwersytetu Łódzkiego