www.skladnica-gornoslaska.pl                             o stronie                             bibliografia                             kontakt

MIASTO ZATOR


MIASTO ZATOR I UMOCNIENIA OBRONNE




Pierwsza wzmianka o wsi Zator pochodzi z 1228 r.. Prawdopodobnie istniejcy wwczas grd nie znajdowa si na terenie dzisiejszego miasta, a w miejscowoci Grodzisko, pooonej niespena 4 km od Rynku. Zator lokowa na prawie redzkim Mieszko cieszyski (1281 1314/5) 10 listopada 1292 r.. W 1327 r. w dokumencie hodu lennego zoonego Janowi Luksemburskiemu odnajdujemy miasto Zathor; zamek nie zosta tu wymieniony. Jan Dugosz uzna Zator za spichlerz dla Krakowa. Jednoczenie byo to miasto nadgraniczne, pooone w niewielkiej odlegoci od stolicy Krlestwa, nalece jednak do obcej i nie zawsze sprzyjajcej Wawelowi monarchii. Std te w 1438 r. wyruszya ekspedycja zbrojna Dierka z Rytwian przeciwko ksistwu owicimskiemu. Wedug Dugosza i dokumentw z padziernika tego roku Zator zajto szturmem. Ksi Wacaw (1433 1468) odzyska miasto na mocy mediacji w dwa lata pniej. W niedugim czasie, 15 stycznia 1445 r., nastpi podzia ksistwa owicimskiego, a Zator sta si stolic niewielkiego ksistwa. Wwczas wanie ksi Wacaw podj wysiek budowy przy miecie zamku. Skala jego moliwoci bya na tyle nika, e w dokumencie podziaowym odnotowano konieczn pomoc finansow ze strony dwch braci ksicia Przemysawa i Jana IV panw pozostaych fragmentw dawnego duego ksistwa owicimskiego. Udzielne ksistwo z roku na rok stawao si coraz bardziej zalene od Krakowa. Ostatecznie w 1454 r. ksi Wacaw zoy hod lenny Kazimierzowi Jagielloczykowi. W 1494 r. lenno to wykupiono i ustanowiono jako krlewszczyzn. Mieszkacy Zatora cieszyli si pewn autonomi do 1564 r., gdy krlewszczyzna zostaa wczona do Korony. Na podstawie rachunkw dziesicin T. adogrski oszacowa, e Zator liczy w pocztku XIV w. a okoo 1400 mieszkacw, co wydaje si liczb mocno przesadzon. Obwd owalnicy miasta wynosi okoo 920 m, a powierzchnia 5,6 ha. Trudno okreli czas powstania umocnie, za to ich kres jest dobrze datowany. Umocnienia zostay rozebrane wkrtce po 28 grudnia 1440 r. Pierwsza wzmianka o ich istnieniu pochodzi za z roku 1438. Wedug wszelkich przesanek archeologicznych naley uzna, e Zator nie posiada murowanego obwodu obronnego. Do naszych czasw dotrway nike relikty fosy oraz wau. Prospekcja terenowa nie pozwolia rozpozna techniki, w jakiej w wa wzniesiono. Zdaniem badacza byy to umocnienia pozbawione elementw drewnianych. Warto jedynak zwrci uwag, e cz nawarstwie moe by pozostaoci rozoonej konstrukcji drewnianej, zapewne rusztowej. Wysoko i szeroko zatorskiego wau jest tym trudniejsza do oszacowania, e zosta on intencjonalnie zniesiony. Rozwleczone pozostaoci konstrukcji ziemnej obserwowano archeologicznie na szerokoci okoo 20 m. Miejska fosa, wedle pozostaoci terenowych, miaa okoo 19 22 m szerokoci, a jej zachowana gboko wynosi okoo 1 m. Naley przypuszcza, e na szczycie wau funkcjonowa czstok. Przesank, acz wt, ku takiemu twierdzeniu bya konieczno uycia drabin podczas szturmu wojsk Dzierka z Rytwian.

PODSTAWOWE DANE MIASTO




Miasto

Zator

Wasno

ksieca

Liczba mieszkacw

?

Powierzchnia (ha)

5,6


PODSTAWOWE DANE FORTYFIKACJE




Grubo muru

20 wau

Liczba baszt

0

Wiee

0

Bramy gwne

?



FORTYFIKACJE - FOTO






gra

BIBLIOGRAFIA:


Serdeczne podzikowania dla Pana Arkadiusza Przybyoka za zgod wykorzystania jego rysunkw i fragmentw tekstu z Pracy Doktorskiej.

W opracowniu uyto fragmentw tektw oraz rysunki Pracy Doktorskiej "MURY MIEJSKIE NA GRNYM LSKU W PӬNYM REDNIOWIECZU" - Arkadiusza Przybyoka

zdjcia: Sylwester Kacprzyk

rdo: Repozytorium Prac Doktorskich Biblioteki Uniwersytetu dzkiego


© 2011 - 2018 SKADNICA GRNOSLSKA
Wszelkie prawa autorskie zastrzeone. Kopiowanie materiaw dozwolone tylko za zgod waciciela.
WACICIEL I ADMINISTRATOR STRONY Sylwester Kacprzyk - Firma Usugowo-Handlowa Geometrico