www.skladnica-gornoslaska.pl                             o stronie                             bibliografia                             kontakt

MIASTO BIELSKO (BIELSKO-BIAŁA)

MIASTO BIELSKO I MURY OBRONNE

Śladów początków Bielska należy poszukiwać na oddalonym o około 2 km od Rynku grodzisku w Starym Bielsku. Badania archeologiczne wskazują, iż osadnictwo pojawiło się w tym miejscu w XII – XIII w. Wokół słabo zaludnionego grodu rozwinęła się sieć osadnicza, w tym osada przedlokacyjna.

Pierwszą wzmianką o Bielsku jest dokument z 1284 r. Jednakże najnowsze analizy I. Panica sugerują, że w dokumencie tym mamy do czynienia ze wsią w rejonie Nysy, a nie Cieszyna. Stąd też za pierwszą wzmiankę uznać należy dokument z 1312 r., którym książę cieszyński Mieszko (1280 - 1315) nadał bielszczanom las. Według I. Panica dokument ten oraz brak informacji o Bielsku w Liber fundationis episcopatus Vratislavensis, mogą świadczyć, że miasto wówczas jeszcze nie powstało. Świadectwem lokacji miasta jest natomiast dokument wystawiony 18 lutego 1327 r., gdy książę cieszyński Kazimierz I (1315 - 1358) złożył w Opawie hołd lenny Janowi Luksemburskiemu. Pisarz wymienił wówczas Bielsko wśród miast książęcych. Można zatem przyjąć, że lokacja miasta miała miejsce w latach 1312 - 1327.

Bielsko lokacyjne ma kształt zbliżony do owalu dopasowanego do skarp otaczających wzgórze miejskie od północy, południa i zachodu. W rozplanowaniu tym łatwo zauważyć można teren wydzielony już przy lokacji miasta dla budowy zamku. Miasto obejmowało około 4,7 ha powierzchni zamkniętej w obwodzie długim na niewiele ponad 800 m. Zamieszkiwało je około 400 osób.

Obwarowania miejskie wspomniane zostały po raz pierwszy w dokumencie Bolesława I (1405 - 1431) z 1424 r., w którym mowa jest o murach, bramach, fosach i mostach. Poza odnotowaniem faktu ich istnienia, nie dowiadujemy się niczego na temat ich wyglądu. Odnotowano wówczas również, że miasto zatrudniało strażników bram oraz porządkowych. Zamek bielski pojawia się na kartach historii jeszcze później, bo dopiero w dokumencie Kazimierza II (1452 - 1528) z 2 czerwca 1489 r.

Ikonografia i kartografia dotyczące miejskich obwarowań pochodzą dopiero z XIX w. Na najstarszym widoku miasta, opatrzonym datą 1801 r., w zachodniej jego części obok kościoła św. Trójcy, widoczna jest wieża nakryta spadzistym dachem, interpretowana jako brama miejska. Pozostałe szczegóły przysłaniają jednak budynki bloku zabudowy. Mur miejski widoczny jest w partii wschodniej; w tym okresie pełnił już zapewne funkcje muru oporowego. Wizerunek pozbawiony jest szczegółów, zwłaszcza elementów takich, jak krenelaż czy hurdycje. Z pewną dozą ostrożności można uznać, że zachowana ówcześnie wysokość odpowiadała wysokości pierwszej kondygnacji towarzyszących murowi kamienic.

PODSTAWOWE DANE MIASTO

Miasto Biała

Własność książeca

Liczba mieszkańców 400

Powierzchnia (ha) 4.7

PODSTAWOWE DANE FORTYFIKACJE

Grubość muru 1.9-2.0 m

Liczba baszt 0

Wieże 0

Bramy główne 2

FORTYFIKACJE - FOTO

   

   

   

   

BIBLIOGRAFIA:

Serdeczne podziękowania dla Pana Arkadiusza Przybyłoka za zgodę wykorzystania jego rysunków i fragmentów tekstu z Pracy Doktorskiej.

W opracowniu użyto fragmentów tektów oraz rysunki Pracy Doktorskiej "MURY MIEJSKIE NA GÓRNYM ŚLĄSKU W PÓŹNYM ŚREDNIOWIECZU" - Arkadiusza Przybyłoka

zdjęcia: Sylwester Kacprzyk

źródło: Repozytorium Prac Doktorskich Biblioteki Uniwersytetu Łódzkiego