www.skladnica-gornoslaska.pl                             o stronie                             bibliografia                             kontakt

HISTORIA - KALENDARIUM


lsk Plemienny
Grny lsk pod panowaniem pierwszych Piastw
Grny lsk pod panowaniem Czech
Grny lsk zaleny od monarchii Habsburgw
Grny lsk pod panowaniem Austryjackim i Pruskim
Grny lsk pod panowaniem Niemieckim i Polskim
Grny lsk pod panowaniem PRL
Grny lsk pod panowaniem Polskim

lsk Plemienny


"Geograf Bawarski" wspomina o istnieniu na lsku terytorium plemiennego lan, Dziadoszan na obecnym Dolnym lsku oraz Opolan, Goszycw, i Gupie Gowy. Opolan, Goszycw, oddzielaa od innych plemion lskich puszcza zwana przesiek lsk, ktra porednio wpyna na ksztat podziau terytorialnego lska na Dolny i Grny. Plemiona lece w granicach obecnego Grnego lska zajmoway przestrze 20 grodw Opolan, 30 grodw Gupich Gw, 5 grodw Goszycw. Grny lsk pod panowaniem Pastwa Wielkomorawskiego Od roku 875 terytorium Opolan weszo w skad Pastwa Wielkomorawskiego (zwanego te Rzesz Wielkomorawsk). Pastwo to zostao zapocztkowane przez Mojmira I okoo 830 roku. Wielkie Morawy objy obszar plemienny Czechw, Morawian, Goszycw, dorzecze Hornadu, Wagu, Hromu oraz Pocisie. W szczycie swojej potgi obejmowao rwnie tereny Wilan, lan, Opolan i Panoni. Potwierdzeniem tego mog by zniszczone grody koo Wodzisawia, Skoczowa i Pyskowic. Grny lsk zaleny od Czech Prawdopodobnie ziemie plemienne Opolan znalazy si w orbicie wpyww politycznych Czech. W okresie wojen Pastwa Wielkomorawskiego z Frankami wzmocnia si niezaleno pastwa Czech, a Praga staa si siedzib wadcw rodu Przemylidw.

Grny lsk pod panowaniem pierwszych Piastw




1163 - Po odzyskaniu dzielnicy ojcowskiej przez synw Wadysawa Wygnaca nastpi pierwszy podzia lska na dwie czci. Starszy syn Wadysawa, Bolesaw Wysoki, otrzyma pnocno-zachodni cz, za modszy syn Mieszko Laskonogi poudniowo-wschodni cz, kasztelani raciborsk i cieszysk.

1177 - Kazimierz Sprawiedliwy docza do ziem Mieszka Laskonogi ziemie siewiersk, owicimsk i bytomsk. Oderwane od dzielnicy krakowskiej ziemie stay si czci lska lecz nadal byy podporzdkowane diecezji krakowskiej.

1202 - Ksi raciborski Mieszko Laskonogi,przycza ziemie opolsk do swojego dotychczasowego terytorium, czyli ziem: raciborskiej, owicimskiej, siewierskiej, i bytomskiej.
Mieszko Pltonogi i Henryk Brodaty zawarli umow potwierdzon przez papiea Innocentego III. Umowa oznaczaa faktyczne zniesienie prawa dzidziczenia midzy ksistwem wrocawskim i ksistwem opolsko-raciborskim, stajc si podstaw defintywnego podziau lska na:

- Dolny lsk, nazwany pniej ksistwem lskim(Ducatus Slezie)
- Grny lsk, nazwany ksistwem opolskim (Ducatus Opol).

Obie cz lska zaczey si rozwija w znacznym stopniu samodzielnie, a w dodatku oddzielaa od siebie "Przesieka lska". Wadza na Grnym lsku znajdowaa si w rkach dynastii piastowskiej, pochodzia od Mieszka raciborskiego(Pltonogiego),ktry da pocztek linii Piastw grnolskich.

1210-1211 Ksi raciborski Mieszko Laskonogi zdobywa Krakw oraz ksicy tron krakowski.

1211 - W Opolu rzdy sprawuje syn Mieszka Laskonogiego - Kazimierz I, ktry jako pierwszy tytuuje si ksiciem opolskim. Za jego rzdw Opole stao si gwn siedzib wadcy i stolic ksistwa opolsko- raciborskiego

1211 - Opole zostaje lokowane na prawie zachodnim, prawdopodobnie flamandzkim.

1211 - W Krakowie umiera ksie opolsko - raciborski Mieszko Laskonogi i tam zostaje pochowany.

1217 - Lokacja Raciborza na prawie flamandzkim przez ksicia Kazimierza I,

1222 - Pierwsza wzmianka o Mikoowie,

1223/1225 - Przybyli osadnicy niemieccy posugiwali si jzykiem niemieckim i yli w separacji od ludnoci miejscowej. Trzy osady : Ujazd, Biaa oraz Gocicin s to potwierdzone miejsca zamieszkiwania grupy osadnikw.

1234 - Prawa miejskie otrzymuje miasto Toszek,

1238 - Synowie Mieszka I Laskonogiego, Mieszko II i Wadysaw I odzyskuj ojcowizn

1241 - Najazd Mongow na lsk, m.in.

- Grd raciborski dwukrotnie stawi czoa nawanicy mongolskiej

- Oblenie Opola i spalenie podgrodzia za rzdw Mieszka II Otyego,

- Spalono grd Mysowice (pierwsza wzmianka o tym miecie),

- Mieszko II Otyy wraz wojskami grnolskimi wycofuje si na Dolny lsk tam pod Legnic odbywa si przegrana bitwa rycerstwa chrzecijaskiego.

- Lokacja miasta Wodzisaw, po odbudowaniu grodu po zniszczeniach Mongow - wskrzeszony przez Wadysawa I

1254 - Wadysaw I, Bytom otrzymuje prawa miejskie,

1257 - Wadysaw I, nadaje prawo lokacji wsi Chorzw Zakonowi Rycerzy Grobu Boego z Jerozolimy.

- Lokacja miasta Wodzisaw

1260 - Prawa miejskie otrzymuje miasto Pyskowice,

1272 - Dokument Wadysawa I o zaoeniu miasta obronnego or,

1276 - Pierwsza wzmianka o Gliwicach jako miecie,

1280 - Wadysaw opolski i ksie wrocawski Henryk IV jako sojusznicy skadaj w Wiedniu hod lenny Rudolfowi Habsburgowi przeciwko Ottonowi brandenburskiemu.

1281 - Po mierci ksicia Wadysawa I nastpuje podzia ksistwa opolskiego na mniejsze dzielnice. Synowie jego otrzymali poszczeglne ksistwa:
- Mieszko I - ksistwo cieszysko-owicimskie
- Kazimierz - ksistwo bytomsko - kozielskie
- Bolek II - ksistwo Opolskie
- Przemysaw - ksistwo raciborskie .

- Kole otrzymuje prawa miejskie

1289 - W wyniku podziau ksistwa opolsko-raciborskiego midzy czterech synw ziemia gliwicka staa si odrbnym ksistwem ,

1289 - Kazimierz II bytomski jako pierwszy ksie grnolski zawiera sojusz z krlem czeskim Wacawem II o charakterze zwizku lennego. W tym samym roku w Opawie Krl Czech Wacaw II spotyka si z Bolesawem I opolskim oraz z ksitami donolskimi.Krl czeski zyska sprzymierzecw wobec ksicia wrocawskiego Henryka IV.

1290 - Strzelce Opolskie otrzymuj prawa miejskie po odbudowaniu grodu przez Bolesawa I po najedzie Bolesawa Wstydliwego

1291 - W Oomucu synowie Wadysawa I, Mieszko cieszski, Przemysaw raciborski i Bolesaw I opolski id w lady Kazimierza II bytomskiego zawieraj umowy z Krlem czeskim Wacawem II zblione do zwizku lennego.
- Hufce grnolskich Piastw wraz z wojskiem Wacawa II zdobywaj Krakw. Bolesaw I opolski zostaje zastpc krla czeskiego w Maopolsce.

1305 - (do 1306) Crka Mieszka I Cieszyskiego, Wiola Elbieta Cieczyska zostaje krlow Wgier, Polski i Czech. ona krla Wacawa III linii Przemylidw.

1306 - (do 1317) Crka Kazimierza I Bytomskiego, Maria Bytomska zostaje krlow Wgier. ona krla Karola Roberta.

1308 - (Okoo tego roku) Rybnik otrzyma prawa miejskie.

1300 - Lubliniec uzyska prawa miejskie

1312 - Pierwsza wzmianka o Bielsku w dokumencie ksicia cieszyskiego Mieszka III

1313 - Powstao ksistwo strzeleckie. Jego twrca i wadca, ksi Wojciech (Albert), zmar bezpotomnie. pomidzy synw Mieszka

1315 - Syn Kazimierza I Bytomskiego, Bolesaw Toszecki zostaje arcybiskupem Ostrzyhomskim (Wgry)

1318 - Powstaje ksistwo Opawskie. Na czele ksistwa stan Mikoaj II Opawski z linii Przemylidw. Forsowa polityk Jana Luksemburskiego wrd ksit grnolskich.

1319-1320 - Koronacja Wadysawa okietka na krla Polski. Dziewiciu ksit lskich po "dwakro owiadzyo, e ich ksistwa le w granicach i na terytorium Polski.



gra

Grny lsk pod panowaniem Czech


1327 - 18 i 19 lutego w Opawie zoyli hod lenny Janowi Luksemburskiemiu:
- Bolesaw niemodliski
- Kazimierz cieszyski
- Wadysaw bytomsko-kozielski
- Leszek Raciborski
Pi dni pniej hod zoy
- Jan owicimski
Akt zapewnia wzajemn pomoc oraz dodatkowe przywileje dla grnolskich ksit. Zwizki z krlem czeskim miay charakter partnerw politycznych.
6 kwietnia w Wrocawiu , jako ostatni z ksit grnolskich, skada hod lenny krlowi czeskiemu Janowi Luksemburskiemu:
- Bolko II opolski

1327 - Syn Kazimierza I Bytomskiego, Mieszko Bytomski zostaje biskupem Nitrzaskim (Wgry)

1334 - Syn Kazimierza I Bytomskiego, Mieszko Bytomski zostaje biskupem Weszpreskim (Wgry)

1335 - Traktat w Treczynie(VIII) i Wyszehradzie(XI) - Krlestwo Polskie i Krlestwo Czeskie uzgodniy zwierzchno krla czeskiego zhodowanych ksistw lskich. Wrd wymienionych w traktacie wadcw grnolskich byli:
- Bolesaw II opolski
- Bolko niemodliski
- Albert strzelecki
- Wadysaw bytomsko-kozielski
- Leszek raciborski
- Jan owicimski
- Kazimierz cieszyski

1345-1348 Wojna czesko-polska na terytorium lska

1358 - Syn Kazimierza I Cieszyskiego, Przemysaw I Noszka zostaje gubernatorem krlestwa Czech.

1360 - Mysowice wymienione w dokumentach ksicia opawsko-raciborskiego Mikoaja jako grd posiadajcy przywileje miejskie.

1428 - Uderzenie wojsk husyckich na ziemie lskie. Na stron husytw przechodz piastowstowie grnolscy i przemylidzi:
- Bolesaw IV opolski
- Bernard niemodliski
- Kazimierz owicimski
- Bolesaw i cieszyski
- ksina Helena raciborska
- Przemek opawski
w ten sposb zosta zerwany ukad obronny ksit dolnolskich i ksizt grnolskich przed husytami.

1437 - Po mierci Bolka IV jego syn, Bolko V, sprzyjajcy Husytom, wykorzystuje wojny husyckie dla integracji Grnego lska i jednoczy dawne ziemie Bolka I.

1462 - W Gogowie odbyo si spotkanie czeskiego i polskiego krla, zawarte zostao porozumienie o ostatecznej przyszoci ziemi owicimsko-zatorskiej. Jerzy z Podiebradw na zawsze zrzek si ich przynalenoci do Korony Czeskiej.

1479 - Krl wgierski Maciej Korwin oraz Wadysaw Jagielloczyk dochodz do porozumienia. Obaj zachowuj tutu "krla czeskiego" lecz Morawy, ksistwa lskie, Grne i Dolne uyce znalazy si pod panowaniem Macieja Korwina.

Za panowania Macieja Korwina:
- Powstaje sejm powszechny dla ziem dolnolskich i grnolskich. Zgromadzenie zwoywane byo przez krla. Obradom przewodniczy biskup wrocawski. Wadz krlewsk reprezentowa nadstarosta (starosta generalny). W sejmie sasiadali ksita ziem lennych, szlachta i miasta korone.

- Grny lsk zacz istnie jako specjalna jednostka terytorialna.
- Powsta specjalny sejm (grnolski), ktremu przewodniczy starosta grnolski.

1494 - Sejm powszechny ziem dolnolskich i grnolskich nazywany zostaje - "status Silesiae"

1498 - Nowy krl Wadysaw Jagielloczyk wzmocni samorzd zgromadze lskich tworzc "Kart Swobd"

"Karta Swobd" - potwierdzaa stare przywileje i wolno ksit lskich i stanw oraz tworzy sd ksicy tkz: "Najwyszy Trybuna Ksicy" na czele ktrego sta nadstarosta (starosta generalny).

1502 - Powstaje Wodzisawskie pastwo stanowe

1521 - Jan III Dobry przycza ksistwo raciborskie do ksistwa opolskiego.

gra

Grny lsk zaleny od monarchii Habsburgw


1526 - Rybnik z okolic tworzy wydzielone terytorium zwane Rybnickim Pastwem Stanowym i razem z caym lskiem by zaleny od Habsburgw austriackich.
- Tarnowskie Gry otrzymay prawa miejskie,

1527 - Odbya si beatyfikacja Jacka Odrwoa.

1528 - Ksi opolski Jan III Dobry ogasza tzw. Ordunek Grny, kodyfikujcy prawo grnicze na Grnym lsku, pierwszy tego rodzaju dokument w jzyku polskim.
- lski pokj krajowy (landfryd) potwierdza przed wrocskim Trybunaem Ksicym na szczeblu "jzyka prawnego" pozycj jzyka niemieckiego jako jzyka urzdowego. W ksistwach opolsko-raciborskim i cieszyskim w XVI wieku ordynacje ziemskie napisane w jzyku czeskim. Jzyk niemiecki dominowa szczeglnie na Dolnym lsku oraz w miastach. Dialekt polsko-grnolki dominowa na terenach wiejskich Grnego lska.

1529 - Na podstawie redniowiecznych okrgw (weichbildy) stworzono 4 powiaty obronne na lsku tkz. kwrtay, przy czym kwrta opolski obejmowa cay Grny lsk.

1531 - Jan II Dobry z grnolskiej linii Piastw, wydaje przywilej Hanuszowy, wadca ten wyznaczy Racibrz, obok Opola miejscem obrad sejmiku krajowego oraz skadania hodu krlowi Czech.

1532 - Umiera Jan II Dobry z grnolskiej linii Piastw opolskich. Spadek obejmuje ksie Jerzy Hohenzollern.

1540 - Ksie Wacaw III Adam wprowadza protestanztyzm jako religi panujc w ksistwie Cieszyskim.

1542 - Utworzono "Oglnolski kataster podatkowy" - czyli urzd skarbnika, ktry przej zarzdzanie podatkami stanowymi.

1553 - Krl mianuje dla lska wasnego urzdnika do zarzdzania dochodami krlewskimi, tkz. Vitztuma.

1558 - Powoano "Kamere lsk" - przeja centralne zadania cesarskiego urzdu skarbowego.

1560 - Ksistwo Cieszyskie - wydzielone zostao hrabstwo bielskie, obejmujce Frydek, Frysztat, Skoczw i Bielsko. Pierwszym wacicielem hrabstwa by Fryderyk Kazimierz, syn ksicia cieszyskiego Wacawa Adama.

1572 - Cesarz Maksymilian II Habsburg zezwala na wydzielenie z ksistwa cieszyskiego pastwa bielskiego (stanowego)

1594 - 17 kwietnia odbya si kanonizacja sw. Jacka

1596 - Gliwice staj si wolnym miastem krlewskim. W jego skad wchodziy rwnie wsie: Knurw, Krywald, Ostropa, Trynek i Szobiszowice.

1609 - Cesarz Rudolf II wydaje tzw. list majestatyczny dla lska, ktry gwarantuje stanom wolno wyznania oprcz kalwinizmu, a szlachcie i miastom krlewskim swobod budowy szk i kociow. Starost generalnym moe by wiecki ksie a nie jak dotd biskup wrocwski.

1618 - Rozpoczyna si wojna trzydziestoletnia. Stany lskie popieraj czeski bunt przeciw Habsburgom. Armia pod dowdztwem ksicia Jana Jerzego Hohenzollerna ma wspomc Czechw.

1619 - Stany lskie, czeskie, morawskie,uyckie detronizuj Ferdynada i dynasti Habsburgw. Krlem zostaje ksie Palatynu Fryderyk.

1619 - Powstaje lski (Dolnego i Grnego lska) rzd krajowy. Naczele rzdu staje ksie brzeski Jan Chrystian.

1620 - Lisowczycy - polscy najemnicy w subie austryjackiej pustosz Grny lsk.

1621 - Akord Drezdeski - ugoda Ferdynanda ze stanami lskimi. lskie stany uznay Ferdynanda II jako swego prawowitego wybranego, koronowanego, namaszczonego krla i pana najwyszego ksicia lska. Stany lskie zoyy ponowny hod i zaakceptoway wypowiedzenie konfederacji z Czechami, Morawami, Grn i Doln Austri, Wgrami i uycami. Cesarz obieca amnesti generaln z wyjtkiem ksicia karniowskiego, potwierdzi wszelkie prawa, przywileje i wolnoci wcznie z listem majestatycznym z 1609 roku, pomijajc nowe przywileje Fryderyka V.

1625 - Umiera Fryderyk Wilhelm ostania ksie cieszyski z dynastii Piastw Grnolskich.

1626 - Grny lsk najedaj wojska protestanckie pod wodz Mansfelda. Opr stawiaj Gliwice, wyrnione zostaj przez cesarza potwierdzeniem przywilejw i nadaniem nowego herbu.

1629 - Urzd Zwierzchni przeksztacony zostaje w Urzd Administracji Cesarskiej bez osoby ksiecej Starosty Generalnego.
- powstanie Browaru Ksicego w Tychach,
- Bytom sta si miastem prywatnym Hencklw von Donnenrsmarck.

1635 - Odebrano protestanckim ksistw dziedzicznym, wolnym i mniejszym pastwom stanowym wolno religijn.

1645 - Wadysaw IV Waza otrzymuje od cesarza ksistwo opolsko-raciborskie w zamian za udzielon poyczk Habsburgom.

1648 - Pokj westfalski koczy wojn trzydziestoletni. Habsburgowie zachowuj wadz na lskiem.

1653 - Umiera Elbieta Lukrecja ostania ksina cieszyska z dynastii Piastw Grnolskich. Wadz w ksistwie cieszyskim przejmuj Habsburgowie.

1655 - Krl polski Jan Kazimierz wraz z caym dworem przybywa do Opola, chronic si przed najazdem szwedzkim na Rzeczpospolit. Std wydaje uniwersay, wzywajce Polakw do walki z najedc.

1657 - W Murckach kopano wgiel (p mili od Kostuchny) w miejscu zwanym Rudne Kotliska, gdzie wychodzi na powierzchni - daje to pocztek kopalni "Murcki" ktra jest obecnie najstarsz kopalni fedrujc w europie,

1697 - Krl August II Wettyn przebywa w Piekarach i odnawia w miejscowym kociele ponowi przystpienie do kocioa katolickiego oraz zaprzysig pacta conventa.

gra

Grny lsk pod panowaniem Austryjackim i Pruskim


1740 - lsk Pruski: krl pruski Fryderyk II Hohenzollern postanawia dokoba zaboru lska. Wybucha I Wojna lska midzy Austri Habsburgw i Prusami Hohenzollernw o panowanie nad lskiem,

1741 - lsk Pruski: podzielono na 48 powiatw (Kreis), nawizujcych do byych weichbildw. Na czele powiatw stali landraci, czyli szlachcice mianowani przez krla.
- lsk Pruski: zlikwidowano Generalny Urzd Podatkowy oraz konwent publiczny.

1742 - Podpisanie pokoju we Wrocawiu, Prusy zdobyy prawie cay lsk oprcz lska Cieszyskiego, Opawskiego oraz Karniowskiego,
- lsk Pruski: powataj kamerywojenno - dominalne czyli organy administaracyjne, ktrym podlega cay lsk. Urzdnicy pochodzili z Brandenburgii. Na i ch czele sta prezydent.
- lsk Pruski: powstaje powiat lubliniecki, powiat pszczyski i powiat toszecko - gliwicki z dawnych trzech circuli: sawcickiego, gliwickiego i toszeckiego oraz z czci woci biskupich

1743 - lsk Pruski: utworzono m.in. powiaty bytomski i toszecki. W skad tego pierwszego weszy miasta Bytom i Tarnowskie Gry,
- lsk Austriacki: dla caego lsk Austriackiego dziaa Urzd Krlewski, stolic lsk Austriackiego zostaje Opawa.

1744 - Rozpoczcie II Wojny lskiej
- lsk Pruski: urzdowym jzykiem zostaje jzyk niemiecki.

1751 - lsk Austriacki: - Bielskie Pastwo stanowe staje si ksistwem,

1745 - Podpisanie pokoju w Drenie, potwierdza warunki uzyskane podczas pokoju we Wrocawiu,

1752 - lsk Pruski: powstaje pierwsza kopalnia "Brandenburg" na Grnym lsku na terenie Rudy, liczya 2 grnikw fachowcw sprowadzonych z Saksonii (wydobycie wgla odbywao si sposobem podziemnym)

1754 - lsk Pruski: na Grnym lsku powstaje pierwsza krlewska huta elaza "Maa Panew" z rozkazu krla pruskiego Fryderyka II w obecnym miecie Ozimku.

1756 - Wybuch III Wojny lskiej,

1763 - Zakoczenie wojny oraz podpisanie pokoju w Hubertusburgu. Zakoczenie walk midzy Prusami oraz Austri. Ostatecznie ustalenia to utrwalenie podziau lska jaki nastpi w wyniku I wojny lskiej. - Rozpoczea si akcja osadnicza tzw. Kolonizacja fryderycjaska. Sprowadzenie na Grny lsk ludnoci zewntrz wadze Pruskie tumaczyy koniecznoci zaludniania i zagospodarowania tego zaniedbanego regionu. W 1763 r. osiedlono na Grnym lsku 61 tys., a przez nastpne 40 lat 110 tys. niemieckich fabrykantw i rzemielnikw.

1773 - lsk Austriacki: po I rozbiorze Polski stany lskie staraj nie skutecznie przyczy dawne ksistwa grnolskie: owicimskie i zatorskie

1782 - lsk Austriacki: zlikwidowano Urzd Krlewski i lsk pooczono z Morawami w jedno gubernium morawsko-lskie ze stolic w Brnie. Gubernium podzielono na obwody, dwa byy lskie opawskie i cieszyskie.

1783 - lsk Pruski: rozpocza dziaalno Krlewska Kopalnia Srebra i Oowiu "Fryderyk" w Tarnowskich Grach,

1787 - lsk Pruski: Krlewska Kopalnia Srebra i Oowiu "Fryderyk" w Tarnowskich Grach, bya to pierwsza na kontynencie europejskim kopalni, w ktrej zainstalowano maszyn parow do odwadniania pokadw rudy.

1789 - lsk Pruski: w hucie elaza "Maa Panew" dokonano wsadu rudy i koksu zamiast wgla drzewnego. Metoda ta bya pierwsz na kontynencie europejskim.

1790 - lsk Pruski: zespolenie witochowic "Duych" i "Maych" w jedn miejscowo.

1796 - lsk Pruski: powsta pierwszy na Grnym lsku oraz drugi na kontynencie europejskim wielki piec w Krlewskiej Odlewni eliwa w Gliwicach, twrc jego jest szkot John Baildon,

1798 - lsk Pruski: w Wesoej powstaa pierwsza Huta Cynku na kontynencie europejskim, twrc jej by Johann Christian Ruberg , wynalazca metody wytapiania cynku zwanej "lsk" bdcej podstaw wiatowego hutnictwa cynku,

1816 - lsk Pruski: Powstaa Prowincja lska z sidzib we Wrocawiu. Ministerstwo lskie zniesiono. Na czele prowincji sta nadprezydent. Na miejce kamer wojenno-dominalnnych(od 1742) utworzono cztery rejencje ze stolicami w Legnicy, Opolu, Wrocawiu i Reichenbach (dzisiejszy Dzieroniw). Ta ostatnia przetrwaa zreszt jedynie cztery lata,
- lsk Pruski: Opole zostaje stolic rejencji opolskiej. W miecie powstaje urzd rejencji (Regierungsbezirk Oppeln), jeden z czterech w prowincji lskiej.
- lsk Pruski: rejencja opolska podzielono na 12 powiatw, ktrych siedziby znajdoway si w: Bytomiu, Kolu, Lublicu, Niemodlinie, Olenie, Opolu, Prudniku, Pszczynie, Raciborzu, Strzelcach, Toszku-Gliwicach i w Gubczycach.

1818 - lsk Pruski: utworzono powiat rybnicki z siedzib w Rybniku.

1820 - lsk Pruski: zniesino rejencj w Dieroniowie, ziemia nyska i grokowska zostay wczonone do rejencji opolskiej jako dwa powiaty.

1821 - Na podtsawie papieskiej bulli wyczono diecezj wrocawsk z archidiecezji gnieniejskieji podporzdkowano j bezporednio papieowi. Do decezji przyczono dekanaty bytomski i pszczyski.

1822 - lsk Pruski: otwarto kana Kodnicki z Gliwic do Kola (44km)

1824 - lsk Pruski: utworzono Sejm Prowicjonalny (Prowincja lska)

1827 - lsk Pruski: zaczey dziaa sejmiki powiatowe. Na czele sejmiku sta landrat jako reprezentant wadzy pastwowej.
- lsk Pruski: wybudowano najstarszy istniejcy do dzi most wiszcy w Ozimku

1837 - lsk Pruski: zaoono "Grnolonskie Towarzystwo Kolej elaznej"

1843 - lsk Pruski: do Opola dotara pierwsza na lsku linia kolejowa z Wrocawia, przeduana stopniowo w nastpnych latach a do Mysowic.

1846 - Mysowice, miejsce poczenia Czarnej i Biaej Przemszy granicy trzech mocarstw, dzisiaj zwane "Trjktem Trzech Cesarzy"

1850 - lsk Austriacki: powstaje powiat Bielski, jako jednostka administracyjna lska Austriackiego,

1851 - lsk Pruski: oddano pierwsze odcinki kolei wskotorowej o rozstawie szyn ustalonym na 30 cali pruskich (po dzisiejszy dzie znane jako 785 mm) oddano do uytku w rejonie Maciejkowic,

1854-1857 lsk Pruski: zakoczono budow dwch linii gwnych kolei wskotorowej: z Tarnowskich Gr przez Repty, Karb, Bobrek, Orzegw, Chebzie, Nowy Bytom do Wirka (dzi dzielnice Rudy l.) oraz Karb-Bytom-Rozbark-Maciejkowice-Siemianowice-Bogucice-Zawodzie-Janw z odgazieniem w Szopienicach do Rodzienia (dzi dzielnice Katowic). W tym samym okresie poczono Rozbark z Chebziem przez Orzegw. Dugo linii wynosia 113 km.

1859 - lsk Austriacki: 11 wrzenia odbya si beatyfikacja Sarkandera.

1860 - lsk Austriacki: 6 maja Sarkander jest kanonizowany na witego.

1895 - lsk Pruski: Katowice otrzymuj prawa miejskie, pod panowaniem pruskim.

1868 - lsk Pruski: Krl pruski Wilhelm I na mocy aktu erekcyjnego nadaje prawa miejskie Knigshutte - Krlewska Huta

1873 - lsk Pruski: Krl Prus Wilhelm I podj decyzj o podziale dotychczasowego powiatu bytomskiego na cztery mniejsze powiaty: bytomski, katowicki, tarnogrski i zabrski. Jako siedzib ostatniego z nich wyznaczono wie, co byo bardzo rzadkim przypadkiem.

1875 - lsk Pruski: Zabrski sejmik powiatowy powzi decyzj o utworzeniu gminy miejskiej poprzez poczenie gmin Mae Zabrze, Doroty z kopalnia "Guido", czci Starego Zabrza z hut "Donnersmarck", kolonii skarbowych Zaborze A, B, C oraz drobnych czci okrgw dworskich Zabrze i Zaborze.

1879 - lsk Pruski: w wyniku dekretu krla pruskiego z gminy Chropaczw odczono now gmin Lipiny.

1887 - lsk Pruski: utworzono w Gliwicach powiat.

1898 - lsk Pruski: powstanie Browaru Obywatelskiego w Tychach,

1899 - lsk Pruski: Opole zostaje siedzib odrbnego powiatu miejskiego.

1894 - lsk Pruski: oddano do eksploatacji pierwszy odcinek linii tramwajowej. Prowadzi on z Piekar lskich przez Szarlej i Rozbark do Bytomia. Kolejny odcinek, tej samej linii uruchomiono z Gliwic do Zabrza, obydwa zakoczone w Bytomiu i Zabrzu odcinki linii poczono trzecim i ostatnim odcinkiem przebiegajcym z Zabrza przez Zaborze, Chebzie, Krlewsk Hut i agiewniki do Bytomia. Caa linia z Piekar lskich do Gliwic liczya 34,5 km dugoci i powizaa gwne miasta Grnego lska,

1899 - lsk Pruski: uruchomienie kolei wskotorowej na odcinku z Gliwic Trynku do Rud (dugoci 22 km) i z Gliwic Trynku do ulicy Dworcowej w centrum miasta (dugoci 1,5 km),

1903 - lsk Pruski: poczenie Dolnych i Grnych Hajduk w jedn miejscowo Wielkie Hajduki.

1905 - lsk Pruski: Wilhelm II, zgodnie z dekretem z 20 lutego 1905 roku postanowi, e z dniem 1 kwietnia tego roku pooone w powiecie zabrskim gminy wiejskie Stare Zabrze i Dorota, a take obszar dworski Zabrze przyczone zostan do gminy wiejskiej Mae Zabrze, ktra w przyszoci ma nosi nazw Zabrze. Dodatkowo do nowo powstaej gminy wczono Koloni C nalec do Zaborza i fragmenty obszaru dworskiego Zaborze graniczce z Koloni C. Na mocy tego samego dekretu pozosta cz obszaru dworskiego Zaborze wczono do gminy wiejskiej Zaborze. Z kolei nalece dotychczas do Starego Zabrza kolonie Gwozdek i Kunica przyczono do Maciejowa, powikszajc wydatnie jego obszar. Gmin Zabrze podzielono na 2 okrgi urzdowe: Zabrze-Pnoc i Zabrze-Poudnie. Granic pomidzy nimi stanowia linia kolejowa Zabrze - Gliwice. W chwili utworzenia, Zabrze liczyo 55 643 mieszkacw.
- lsk Austriacki: odbya si beatyfikacja Melchiora Grodzieckiego

1907 - lsk Austriacki: uznano jzyki polski i czeski za urzdowe w Ksistwie Cieszyskim

1918 - lsk Austriacki: tworzy si Rada Narodowa Ksistwa Cieszyskiego

1919 - lsk Pruski: wybucho I Powstanie lskie, walki byy prowadzone w powiatach: katowickim, lublinieckim, rybnickim, tarnogrskim, pszczyskim oraz raciborskim.
- lsk Austriacki: oddziay czechosowackie przekraczaj lini graniczn ustalon z Rad Narodow Ksistwa Cieszyskiego. Wyniku tego dochodzi do powanych star.

1920 - lsk Pruski: wybucho II Powstanie lskie, dziaania bojowe prowadzone byy w 9 powiatach z wyjtkiem wielkich miast ktre byy obsadzone przez wojska koalicji,
- lsk Pruski: do Opola, w zwizku z przygotowaniami do plebiscytu grnolskiego, przybywa Midzysojusznicza Komisja Rzdzca i Plebiscytowa w skadzie: gen. H. Le Rond (przewodniczcy), pk H. F. P. Percival i gen. A. de Marinis;.
- lsk Austriacki: Rada Ambasadorw dokonuje ostatecznego podziau Ksistwa Cieszyskiego pomidzy Polsk i Czechosowacj.

1921 - lsk Pruski: powstacy lscy rozpoczynaj III powstanie lskie po nie korzystnych decyzjach w sprawie podziau Grnego lska po zakoczonym plebiscycie.

gra

Grny lsk pod panowaniem Niemieckim i Polskim


1922 - Wyniku podpisanej konwencji w Genewie wojska polskie i niemieckie zajmuj obszary przyznane obu stronom konfliktu

- Opole zostaje siedzib wadz rejencji i zarazem prowincji grnolskiej (do 1938 r.).

- Katowice stao si stolic autonomicznego wojewdztwa lskiego, siedzib Sejmu lskiego i Grnolskiej Komisji Mieszanej.

- Utworzono powiat witochowicki (powiat witochowicki obj 14 gmin wiejskich i 7 obszarw dworskich), w skad ktrego wchodziy m.in. dzisiejsze dzielnice Lipiny i Chropaczw. W 1929 r. wczono take Zgod (wczeniej nalec do Nowego Bytomia).
1923 - powstaje samodzielny Ewangelicki Koci Unijny na Polskim Grnym lsku

1925 - Katowice staj si stolic nowej diecezji rzymskokatolickiej.

1927 - Gliwice powikszono okoliczne wsie i osiedla: Ligot Zabrsk , Sonic, Szobiszowice, Wjtow Wie i erniki .

1932 - Wielka gmina Siemianowice otrzymaa prawa miejskie i nazw Siemianowice lskie. Miaa wwczas 43 tysice mieszkacw i uchodzia za najwiksz wie w Europie.

1934 - Przyczenie Krlewskiej Huty z gminami Chorzw i Nowe Hajduki. Nastpuje zmiana nazwy miasta na Chorzw.

- Przyczono Rodzie do Szopienic.

- Powstaje miasto Piekary lskie po poczeniu Wielkich Piekar i Szarlej.

- Przyznanie Tychom praw gminy miejskiej

1936 - Powstaa diecezja cieszyska Koci Ewangelicko-Augsburski w RP

1938 - Tzw. noc krysztaowa w Niemczech, czyli zorganizowany przez nazistw pogrom ludnoci ydowskiej. W Opolu zostaje spalona synagoga.

1938 - Ukoczono budow Radiostacji Gliwice, obecnie najwiksza budowla drewniana na wiecie

1939 - Przyczenie do Chorzowa gminy Wielkie Hajduki na mocy przyjtej ustawy przez Sejm lski,

- Sejm nada Szopienicom prawa miejskie, ktre miay obowizywa od 1940 roku,

- Ruda i Nowy Bytom otrzymay prawa miejskie na mocy ustawy Sejmu lskiego, w wyniku wybuchu wojny nie dochodzi do skutku.

- Powstanie spki Ksice Browary S.A. po poczeniu Browaru Ksicego i Browaru Obywatelskiego

- Sfingowano napad na wczesn radiostacj gliwick. Mia to by pretekst do napaci wojsk niemieckich na Polsk.

1942 - Zdaniem amerykaskich uczonych postawa antyfaszystw z Raciborza zapobiega powstaniu niemieckiej bomby atomowej i to ju w 1942 roku

1943 - Otto Stern - fizyk, urodzony w orach zosta nagrodzony Nagrod Nobla w dziedzinie fizyki za rozwinicie metody promieni molekularnych i za odkrycie momentu magnetycznego protonu

gra

Grny lsk pod panowaniem PRL


1950 - Kurt Adler urodzony w Krlewskiej Hucie, laureat Nagrody Nobla z chemii w 1950 r. za odkrycie i badania nad reakcjami skoordynowanymi z udziaem dienw

1951 - Powstaje miasto Bielsko - Biaa po poczeniu Bielska z Bia.

- witochowice stay si miastem wydzielonym na prawach powiatu.

Do miasta zostay przyczone gminy Lipiny i Chropaczw.

- Siemianowice lskie zespolone zostay z gminami Michakowice, Bytkw, Bagw i Przeajka.

- Szopienice otrzymay prawa miejskie, ktre weszy w ycie, przyczono do miasta Dbrwk Ma.

- Ruda otrzymuje ponownie prawa miejskie, do Rudy przyczono gminy Godul, Orzegw i Chebzie,

- Nowy Bytom otrzymuje prawa miejskie, do Nowego Bytomia przyczono Wirek, Bielszowice, Halemb, Kochowice i Bykowin.

- Ponowne przyznanie Tychom praw miejskich

- Obrb miasta Gliwic wczono osad Stare Gliwice

1954 - utworzono powiaty: pszczyski i tyski, wodzisawski

1956 - powsta powiat krapkowicki,

1955 - Wybudowano planetarium lskie w Chorzowie (najstarsze i najwiksze w obecnej Polsce)

1956 - Wybudowano Stadion lski w Chorzowie (najwikszy w obecnej Polsce)

1959 - Powstaje miasto Ruda lska po poczeniu Nowego Bytomia i Rudy,

1960 - Szopienice przyczono do Katowic.

1962 - Kolonia Gosawicka zostaje wczona w granice Opola.

1963 - Maria Gppert-Mayer urodzona w Katowicach, laureatka Nagrody Nobla w dziedzinie fizyki za odkrycie struktury powokowej atomw

- Jastrzbie Zdrj otrzymay prawa miejskie po poczeniu wsi: Jastrzbie Grne, Jastrzbie Dolne, Ruptawy, Szerokiej, Moszczenicy, Boryni i (przejciowo) Pniwka
1964 - Przyczono do Gliwic osad abdy wraz z Czechowicami.

1967 - Murcki, Kostuchna otrzymay prawa miejskie.

1971 - Ukoczono budow najwikszej w Polsce hali widowisko-sportowej "Spodek" w Katowicach

1972 - Powstaa nowa diecezja Opolska Kocioa rzymskokatolickiego

1973 - Gminy Zarzecze i Podlesie wczono do miasta Kostuchna.

- Do Tychw zostay przyczono Cielmice, Urbanowice, Jaroszowice i cz Bierunia Starego. W nastpnych latach miasto zostao powikszone o pozosta cz Bierunia oraz Ldziny, Imielin, Chem lski, Wyry i Gosty.

1975 - Miasto Bielsko - Biaa staje si stolic wojewdztwa bielskiego.

- Murcki, Kostuchn przyczono do Katowic.

- Miejscowoci Dbrwka Wielka, Brzeziny lskie, Brzozowice, Kamie i Kozowa Gra wczone zostaj do miasta Piekary lskie.

- Gliwice poszerzono o kolejn osad Wilcze Gardo

- Do Raciborza wczono ssiednie wsie: Markowice, Sud, Miedoni i Brzezie.

- Bieru, Bojszowy i Ldziny stay si czci Tychw, za Imielin i Chem lski zostay wchonite przez Mysowice.

- zlikwidowano powiat Krapkowicki

1977 - Doczono do Tychw - Bojszowy, Jedlin, wierszczyniec, Midzyrzecze oraz cz Kobira a odjto Imielin, Chem lski i cz Kopciowic.

1981 - Pacyfikacja grnikw strajkujcych w kopalni "Wujek" po wprowadzeniu stanu wojennego PRL. 16 grudnia 1981 roku zastrzelono dziewiciu strajkujcych grnikw.

1983 - wizyta papiea Jana Pawa II na Grze w. Anny oraz w Katowicach

gra

Grny lsk pod panowaniem Polskim


1992 - Katowice staj si stolic metopolii rzymskokatolickiej.

- Powstaa nowa diecezje Kocioa rzymskokatolickiego, ktrych siedzib stay si Gliwice, Bielsko - Biaa oraz archidiecezja ze stolic Katowicach

1995 - krtka wizyta papiea Jana Pawa II w Skoczowie, Bielsku-Biaej, - Odbya si kanonizacja Melchiora Grodzieckiego na witego,

1998 - powstay nowe jednostki samorzdowe szczebla powiatowego: powiat pszczyski, mikoowski, miasto Tychy, miasto Mysowice i wreszcie powiat tyski z siedzib w Tychach.

1999 - krtka wizyta papiea Jana Pawa II w Gliwicach,

- siedzib powiatu Tyskiego przeniesiono do Bierunia,

- utworzony zosta Powiat Lubliniecki, ale ju bez Kalet i Dobrodzienia.

- utworzony zosta Powiat Mikoowski

- reaktywowano powiat krapkowicki

2002 - dawny powiat Tyski funkcjonuje pod nazw bierusko-ldziski.

gra

© 2011 - 2018 SKADNICA GRNOSLSKA
Wszelkie prawa autorskie zastrzeone. Kopiowanie materiaw dozwolone tylko za zgod waciciela.
WACICIEL I ADMINISTRATOR STRONY Sylwester Kacprzyk - Firma Usugowo-Handlowa Geometrico