www.skladnica-gornoslaska.pl                             o stronie                             bibliografia                             kontakt

MIASTO CIESZYN


MIASTO CIESZYN I MURY OBRONNE




Pierwsza wzmianka o Cieszynie pochodzi z 1155 r., gdy w dokumencie papiea Hadriana IV wymieniona zostaa kasztelania cieszyska. Przypuszcza si, e ulokowanemu na wzgrzu grodowi towarzyszya osada znajdujca si w rejonie dzisiejszego Teatru im. Adama Mickiewicza. Prawdopodobnie ta wanie wie ewoluowaa nastpnie w miasto lokacyjne. Prawne unormowanie funkcji organizmu miejskiego miao miejsce po 1217 r., gdy lokowany by Lwwek, na wzr ktrego z kolei lokowano Cieszyn, a przed 1223, gdy w dokumencie biskupa Wawrzyca mowa ju o Suenschiezi suburbium. W 1281 r. w wyniku podziau spucizny po Wadysawie opolskim (1246 1281), miasto zostao stolic ksistwa. By to zapewne impuls dla rozbudowy rezydencji grodowej, jednak gwny wysiek inwestycyjny ponis prawdopodobnie dopiero Przemysaw Noszak (1358 1410). Cieszyski zamek, rozbudowywany sukcesywnie przez kolejne stulecia, przetrwa do XIX w., gdy w wyniku zapotrzebowania na materiay budowlane zosta w wikszoci rozebrany. Wymieniony ksi Przemysaw by niezaprzeczalnie postaci wybitn na arenie politycznej. Z nim zwizane jest rwnie nadanie miastu nowego prawa na wzr Wrocawia. Wieki XV i XVI byy okresem sprzyjajcym rozwojowi Cieszyna. Zrczna polityka ksit oszczdzia miastu zniszcze zwizanych zarwno z wojnami husyckimi, jak i zajciem lska przez Macieja Korwina. Pierwotne rozplanowanie Cieszyna rnio si od dzisiejszego. Rynek do koca XV w. znajdowa si w miejscu dzisiejszego Starego Targu. Plac ten, zapewne ze wzgldu na niewielkie rozmiary, z czasem przesta by wystarczajcy. Std w 1496 r. ksi Kazimierz II (1452 1528) sprzeda miastu dwa swoje domy, ktre miay zosta przeznaczone na nowy ratusz i przenis jednoczenie rynek w dzisiejsze miejsce. Pod koniec redniowiecza Cieszyn by rozlegym, lecz sabo zaludnionym miastem. Cz historykw uwaa, e miasto w 1496 r. powikszono, co jednak stoi w sprzecznoci z obserwacjami poczynionymi w wyniku bada archeologicznych, potwierdzajcymi stae zasiedlenie poza rzekomo pierwotnym obszarem. Dlatego te naley sdzi, e ju w pocztkowej fazie Cieszyn mia obwd 1700 m i zajmowa powierzchni okoo 17,5 ha. Obszar ten w XIV w. zamieszkiwao prawdopodobnie od 750 do 930 mieszkacw. Pod koniec za XV w. ich liczb szacuje si na 1100 1300 dusz, a w okresie prosperity XVI w. na 1500 2000. Cieszyskie mury miejskie wydaj si by jednymi z ostatnich wybudowanych na Grnym lsku. Miasto przez wikszo redniowiecza chronio pooenie, by moe drewniany parkan oraz ssiedni zamek. Czas budowy muru miejskiego naley rozpatrywa dowodnie z perspektywy co najmniej 2 3 pokole. Pierwsze wzmianki o jego funkcjonowaniu pochodz z 1490 r., jednake jeszcze w 1521 r. nie by on ukoczony. Trudno mi wytumaczy, dlaczego jedno z najwaniejszych, najludniejszych i najbogatszych miast regionu tak pno zostao otoczone murowanym obwodem. Brak penych bada archeologicznych uniemoliwia rozpoznanie relacji chronologicznej midzy murem miejskim a starszymi od niego umocnieniami drewniano ziemnymi i najprawdopodobniej te bramami miejskimi. By moe fortyfikacje te byy wystarczajce. Nie mona rwnie wykluczy jakiej nieuchwytnej specyfiki polityki ksit cieszyskich wszak Cieszyn w redniowieczu chyba nie zosta nigdy zaatakowany. Problematyka chronologii umocnie cieszyskich wymaga dalszych bada, zarwno archiwalnych, jak i moe przede wszystkim archeologicznych. Mur miejski wzniesiony zosta z lokalnego amanego kamienia piaskowcowego. Mia od 1,25 do 2,4 m gruboci. awa fundamentowa sigaa okoo 0,5 m wysokoci i koczya si nieregularn odsadzk o szerokoci od 0,1 do 0,4 m. Nie znamy wysokoci partii naziemnej, a najwyszy zachowany relikt ma jedynie 4,5 m od poziomu posadowienia. Wzdu caej dugoci kurtyny funkcjonowa najprawdopodobniej ganek obrocw. Problematyczna jest kwestia baszt, gdy rda ikonograficzne ukazuj je w ronej liczbie, w ronych miejscach lub te wcale. Do miasta prowadziy trzy bramy: dwie w miejscu styku muru miejskiego z zamkiem (Dolna/Frysztacka i Mostowa/Wodna), trzecia za na wschodnim kracu ukadu miejskiego (Grna) Miasto otaczay zakola Olzy, Mynwki i Bobrowki. Jedynie od strony wschodniej funkcjonowaa prawdopodobnie fosa.

PODSTAWOWE DANE MIASTO




Miasto

Cieszyn

Wasno

ksieca

Liczba mieszkacw

2000

Powierzchnia (ha)

17.5


PODSTAWOWE DANE FORTYFIKACJE




Grubo muru

1,25-2.5 m

Liczba baszt

0

Wiee

0

Bramy gwne

3



FORTYFIKACJE - FOTO






gra

BIBLIOGRAFIA:


Serdeczne podzikowania dla Pana Arkadiusza Przybyoka za zgod wykorzystania jego rysunkw i fragmentw tekstu z Pracy Doktorskiej.

W opracowniu uyto fragmentw tektw oraz rysunki Pracy Doktorskiej "MURY MIEJSKIE NA GRNYM LSKU W PӬNYM REDNIOWIECZU" - Arkadiusza Przybyoka

zdjcia: Sylwester Kacprzyk

rdo: Repozytorium Prac Doktorskich Biblioteki Uniwersytetu dzkiego


© 2011 - 2018 SKADNICA GRNOSLSKA
Wszelkie prawa autorskie zastrzeone. Kopiowanie materiaw dozwolone tylko za zgod waciciela.
WACICIEL I ADMINISTRATOR STRONY Sylwester Kacprzyk - Firma Usugowo-Handlowa Geometrico