www.skladnica-gornoslaska.pl                             o stronie                             bibliografia                             kontakt

MIASTO CZELAD


MIASTO CZELADZI I MURY OBRONNE




Po raz pierwszy o istnieniu wsi Czelad (villa Chelad), z mostem na Brynicy i tabern, dowiadujemy si z dokumentu nadania wsi Klemensowi z Ruszczy w 1228 r. przez Kazimierza I opolskiego. Dziesi lat pniej Czelad zostaa nadana klasztorowi w Stanitkach, w ktrych rkach pozostaa do 1260 r. gdy odkupi j Wadysaw opolski (1260 - 1281). Moment ten przyjmowany jest przez historykw za moment lokacji miasta, brak jednak ku temu jednoznacznych przesanek w rdach pisanych. Najstarsz pewn informacj o funkcjonowaniu prawa niemieckiego w Czeladzi jest dokument z 1411 r., w ktrym ksi Bolesaw I cieszyski (1405 1431) rozsdzi spor pomidzy plebanem a wjtem czeladzkim. W Wigili Boego Narodzenia 1443 r. ziemia siewierska, w tym Czelad, zostay sprzedane przez Wacawa ksicia cieszyskiego (1431 1443) Zbigniewowi Olenickiemu biskupowi krakowskiemu. W 1518 r. miasto mocno ucierpiao w wyniku poaru. Zniszczenia archiwum miejskiego byo przyczyn nadania Czeladzi nowego przywileju w 1522 r.. Okrela on liczne zobowizania i prawa mieszczan, w tym obowizek niezalenie od pci zbrojnej obrony miasta w przypadku zagroenia. W tym te okresie wzniesiono pierwszy znany ze rde pisanych murowany budynek w Czeladzi: koci farny, konsekrowany w 1529 r.. Trudno oceni, jak duym orodkiem bya Czelad. Na podstawie spisu witopietrza z lat 30. XIV w. mona okreli liczb jej mieszkacw na okoo 330 osob. Ukad urbanistyczny Czeladzi jest regularny. W obrbie rekonstruowanych granic miasta zamknito okoo 4,45 ha, a obwd miasta mia dugo okoo 780 m. Czelad ulokowana zostaa na wyniesieniu wapiennym o stromych zboczach, stanowicym naturaln przeszkod. Pomimo tego umocniono j kamiennym murem o gruboci okoo 1,9 m w partiach naziemnych. Nie znamy niestety jego wysokoci. Prawdopodobnie nie posiada krenelau, lecz wzmocniony by basztami. Partia fundamentowa miaa grubo do 2,1 m. Mur wzniesiono z amanego lokalnego kamienia wapiennego czonego wapienn zapraw. Partie lica wykonano ze starannie dobieranych kamieni, jdro za miao charakter przelanego zapraw gruzu. Brak w rdach jakichkolwiek informacji na temat miejskich bram oraz ewentualnych innych obiektw obronnych, takich jak fosa. Nie wiadomo rwnie, czy miasto posiadao peen obwd obronny. Mur miejski istnia przed 1536 r., gdy zosta uwieczniony na weducie. Charakter nawarstwie pozwala sdzi, e powsta prawdopodobnie w XIV XV w. Dalsze badania powinny zweryfikowa moliwo wzniesienia muru dopiero przez biskupw krakowskich, czyli po 1443 r. Umocnienia miasta zostay zniesione prawdopodobnie w trakcie szwedzkiego potopu Do naszych czasw nie przetrway adne naziemne pozostaoci po murze miejskim. Jedynymi porednimi ladami jego istnienia s nazwy ulic: Walna i Podwalna w poudniowo zachodniej czci miasta.

PODSTAWOWE DANE MIASTO




Miasto

Czelad

Wasno

ksieca

Liczba mieszkacw

260

Powierzchnia (ha)

4,45


PODSTAWOWE DANE FORTYFIKACJE




Grubo muru

1,7 m

Liczba baszt

0

Wiee

0

Bramy gwne

2?



FORTYFIKACJE - FOTO






gra

BIBLIOGRAFIA:


Serdeczne podzikowania dla Pana Arkadiusza Przybyoka za zgod wykorzystania jego rysunkw i fragmentw tekstu z Pracy Doktorskiej.

W opracowniu uyto fragmentw tektw oraz rysunki Pracy Doktorskiej "MURY MIEJSKIE NA GRNYM LSKU W PӬNYM REDNIOWIECZU" - Arkadiusza Przybyoka

zdjcia: Sylwester Kacprzyk

rdo: Repozytorium Prac Doktorskich Biblioteki Uniwersytetu dzkiego


© 2011 - 2018 SKADNICA GRNOSLSKA
Wszelkie prawa autorskie zastrzeone. Kopiowanie materiaw dozwolone tylko za zgod waciciela.
WACICIEL I ADMINISTRATOR STRONY Sylwester Kacprzyk - Firma Usugowo-Handlowa Geometrico