www.skladnica-gornoslaska.pl                             o stronie                             bibliografia                             kontakt

MIASTO GŁOGÓWEK

MIASTO GŁOGÓWEK I MURY OBRONNE

Próby określenia momentu założenia miasta dokonał T. Chrzanowski, który sądził - i z czym należy się zgodzić - że sprowadzenie przez Władysława opolskiego (1246 - 1281) w 1264 r. do Głogówka konwentu franciszkanów wyznacza datę ante quem lokacji.

Potwierdzeniem funkcjonowania prawa miejskiego jest informacja o wójcie głogóweckim z 1294 r.. Powszechnie uznawany za najstarszy dowód lokacji, a nawet sam akt lokacyjny dokument księcia Władysława z 21 grudnia 1275 r. jest późniejszym falsyfikatem. Wydaje się jednak, że nadanie praw miało miejsce w czasach panowania tego księcia, pomiędzy 1246 a 1264 r.

W 1359 r. mieszczanie otrzymali od księcia Bolesława niemodlińskiego (1313 - 1362/1365) rozległe przywileje gospodarcze. Jego następca Henryk niemodliński (1362/1365 - 1382) w 1373 r. nadał miastu prawo magdeburskie, a wkrótce później, w 1379 r. erygował w Głogówku kolegiatę. W roku 1428 do miasta dotarły oddziały husyckie pod wodzą Welko Kudelnika. Przychylna wobec czeskiego powstania postawa księcia Bolesława V Wołoszka (1422 - 1460) ocaliła miasto przed zniszczeniami. Jedynie kapituła i konwent franciszkański zostały rozwiązane, a należące do nich dobra przejęte przez księcia. Spokojny rozwój ośrodka przerwany został dopiero w 1478 r., gdy większość jego zabudowy spłonęła. Według spisanego w 1534 r. urbarza w Głogówku znajdowało się 121 domów mieszczańskich1100. Pozwala mi to ocenić liczbę mieszkańców na około 750 dusz. Obwód organizmu miejskiego wraz z zamkiem wynosił około 1250 m, co pozwalało na zamknięcie powierzchni niespełna 11 ha.

Najstarsza informacja o istnieniu umocnień w Głogówku pochodzi z 1379 r., gdy jedną z miejskich bram określono jako nową - nowo powstałą. Tym samym uzasadnionym jest wniosek, że już wcześniej istniały inne bramy. Po badaniach architektonicznych R. Eysymontt określił czas budowy fragmentu kurtyny wchłoniętego przez tzw. Lisi Ganek na około II połowę XIV w. Poszlaki te pozwalają mi zasugerować, że inicjatorem budowy murów głogóweckich był Bolesław niemodliński (1313 - 1362/1365), a dzieło kontynuował jego najmłodszy syn Henryk (1362/1365 - 1382) i być może również Władysław Opolczyk. Zaobserwowane różnice w budowie kurtyny oraz tzw. Wieży Więziennej pozwalają sądzić, że rekonstruowany obwód nie jest jednoczasowy i powstawał prawdopodobnie w przeciągu co najmniej kilku pokoleń.

Być może jako pierwsze wzniesiono mury i bramy, a dopiero w następnej kolejności wieże przy bramne. Do miasta prowadziły trzy bramy miejskie: Kozielska od zachodu, Zamkowa/Mariacka od północy i późniejsza Wodna od południa. Brama Kozielska i Wodna miały pierwotnie formę niskich, krótkich czworobocznych budynków. Co więcej, nowożytna ikonografia przedstawia wieżę czworoboczną flankujące Bramę Wodną. Ostatnia z bram - Zamkowa - jako jedyna przetrwała do dziś.

PODSTAWOWE DANE MIASTO

Miasto Głogówek

Własność książeca

Liczba mieszkańców 750

Powierzchnia (ha) 11

PODSTAWOWE DANE FORTYFIKACJE

Grubość muru 1.6 m

Liczba baszt 4

Wieże 0

Bramy główne 3

FORTYFIKACJE - FOTO

   

   

   

   

   

   

   

   

BIBLIOGRAFIA:

Serdeczne podziękowania dla Pana Arkadiusza Przybyłoka za zgodę wykorzystania jego rysunków i fragmentów tekstu z Pracy Doktorskiej.

W opracowniu użyto fragmentów tektów oraz rysunki Pracy Doktorskiej "MURY MIEJSKIE NA GÓRNYM ŚLĄSKU W PÓŹNYM ŚREDNIOWIECZU" - Arkadiusza Przybyłoka

zdjęcia: Sylwester Kacprzyk

źródło: Repozytorium Prac Doktorskich Biblioteki Uniwersytetu Łódzkiego