www.skladnica-gornoslaska.pl                             o stronie                             bibliografia                             kontakt

MIASTO KOLE


MIASTO KOLE I MURY OBRONNE




Grd kozielski ulokowany zosta w rejonie dogodnej przeprawy przez szeroko rozlewajc si tu Odr. Z powodu strategicznego pooenia pierwszy raz ju w 1106 r. odnotowano walki pomidzy Piastami a Przemylidami o kozielski grd, a zatargi o charakterze nadgranicznym byy zapewne czstsze. Nie wiadomo, kiedy dokadnie zostao lokowane Kole. Pierwsza wzmianka o funkcjonowaniu prawa miejskiego pochodzi z 1293 r., gdy zanotowano wyranie civitas Cosle oraz wymieniono urzdy zwizane z funkcjonowaniem takiego organizmu. Niewiele wczeniej, w 1281 r., stao si drugim najwaniejszym orodkiem ksistwa Kazimierza bytomskiego (1281 1303). Najprawdopodobniej w tym samym czasie powsta miejski zamek, co potwierdziy badania archeologicznie. Natomiast rda pisane wspominaj o nim pierwszy raz w 1327 r.. W XIV w. Kole byo miastem redniej wielkoci. Zdaniem T. adogorskiego zamieszkiwao je okoo 870 osob. Zajmowao powierzchnie okoo 11,5 ha, a orientacyjna dugo murw wynosia 1300 m. Do najwaniejszych wydarze w yciu redniowiecznych miejskich komun na lsku naley zaliczy czas wojen husyckich. Wbrew starszej literaturze twierdzcej, e Kole pozostawao poza zainteresowaniem wojsk taboryckich, rda potwierdzaj atak na miasto i spalenie domw nad Odr. Po zajciu lska przez Macieja Korwina miasto zakupione zostao przez starost Jana Bielika (1477 1490). Mony ten osiedli si w Kolu, ufundowa sklepienia w farze w. Zygmunta1155 i by moe dokona przebudowy zamku. Wydaje si, e okres ten, a take czasy panowania Jana Dobrego (1509 - 1532), wpyny pozytywnie na rozwj miasta. Po mierci Piasta powsta pierwszy znany nam urbarz Kola. Wedug niego miasto zamieszkiwao okoo 1000 osob1157. Stabilizacja sytuacji politycznej w XVI w. pozwolia rozwija gospodarczo Kole a do czasw wojny trzydziestoletniej. Powolne denia do odbudowy rangi zniszczonego miasta zaprzepaszczone zostay w kocu XVIII w., gdy wadze austriackie, a po I wojnie lskiej (1740 42) rwnie pruskie, przeksztaciy Kole w pno nowoytn twierdz. ycie kolan zostao tym samym podporzdkowane potrzebom armii, a w obliczu wojny, jak w 1807 r., realnie zagroone. Niewielka liczba rde nie pozwala na precyzyjne odtworzenie charakteru umocnie. Wydaje si, e zasadnicz kwesti jest pooenie miasta w pobliu szerokiej Odry wraz z jej licznymi odnogami oraz terenami stale podmokymi. Pomimo dogodnych warunkw hydrograficznych, w pocztku XIV w. funkcjonowa przy miecie dodatkowy kana, by moe o funkcji fosy. Miasto zostao te otoczone murem miejskim wyposaonym w przynajmniej kilka baszt rozlokowanych w nieregularnych odstpach. Szczyt muru wieczyy blanki i ganek obrocw. Do Kola prowadziy dwie bramy: Odrzaska u wylotu dzisiejszej ul. Anny i Raciborska u wylotu ul. W. Czerwiskiego . Miay form niewysokich wie zadaszonych czterospadowymi dachami. Odnaleziony niewielki odcinek, interpretowany jako mur miejski, pozwala okreli jego grubo na 1,85 m Wzniesiony by z cegy. Niewielkie pozostaoci muru miejskiego obserwowane archeologicznie pokazuj, e mur zosta dostawiony do XIII wiecznego zamku o formie wieowej. Forma architektoniczna i sposb murowania moe sugerowa, e rnica w czasie powstania obu obiektw nie bya dua, co umiejscawia powstanie muru w horyzoncie rzdw ksicia Kazimierza bytomskiego lub jego potomkw, a wic Siemowita, Wadysawa, a moe Leszka kozielskiego od koca XIII do poowy XIV w. S to jednak wycznie sugestie badawcze, wymagajce weryfikacji zwaszcza metodami archeologicznymi, gdy materia rdowy pozbawiony jest wyranych sugestii odnonie fundatora.

PODSTAWOWE DANE MIASTO




Miasto

Kole

Wasno

ksieca

Liczba mieszkacw

1000

Powierzchnia (ha)

11.5


PODSTAWOWE DANE FORTYFIKACJE




Grubo muru

1,85 m

Liczba baszt

?

Wiee

?

Bramy gwne

2



FORTYFIKACJE - FOTO






gra

BIBLIOGRAFIA:


Serdeczne podzikowania dla Pana Arkadiusza Przybyoka za zgod wykorzystania jego rysunkw i fragmentw tekstu z Pracy Doktorskiej.

W opracowniu uyto fragmentw tektw oraz rysunki Pracy Doktorskiej "MURY MIEJSKIE NA GRNYM LSKU W PӬNYM REDNIOWIECZU" - Arkadiusza Przybyoka

zdjcia: Sylwester Kacprzyk

rdo: Repozytorium Prac Doktorskich Biblioteki Uniwersytetu dzkiego


© 2011 - 2018 SKADNICA GRNOSLSKA
Wszelkie prawa autorskie zastrzeone. Kopiowanie materiaw dozwolone tylko za zgod waciciela.
WACICIEL I ADMINISTRATOR STRONY Sylwester Kacprzyk - Firma Usugowo-Handlowa Geometrico