www.skladnica-gornoslaska.pl                             o stronie                             bibliografia                             kontakt

MIASTO NIEMODLIN

MIASTO NIEMODLIN I MURY OBRONNE

Niemodlin po raz pierwszy został odnotowany w źródłach pisanych w 1224 r. Była to wówczas wieś (villa) należąca do Kazimierza I opolskiego (1211 - 1230). W 1260 r. ponownie użyto słowa "wieś" dla określenia jego statusu prawnego. Nie znamy momentu lokacji, lecz W. Dziewulski przypuszcza, że moment pojawienia się w źródłach niemieckojęzycznej nazwy Falkenberg w 1283 r. jest związane z lokacją na prawie niemieckim.

Istotnym momentem w rozwoju ośrodka był 1313 r., gdy po podziale dominium opolskiego Niemodlin stał się stolicą samodzielnego księstwa Bolesław I niemodliński (1313 - 1362/5). Prawdopodobnie we wschodniej części miasta powstał wówczas zamek.

Średniowiecze było spokojnym okresem dla niemodlińskich mieszczan. Jedynie w 1428 r. przeżyli oni najazd husytów, a w 1438 r. polskiej ekspedycji podążającej na Pragę. Średniowieczny Niemodlin miał wrzecionowaty kształt. Według niezachowanego urbarza z 1534 r. miasto posiadało 85 zabudowanych działek, 5 działek pustych i tyle właśnie zabudowywanych, co pozwala je zaliczyć do miast średniej wielkości Górnego Śląska. Zdaniem T. Ładogórskiego do parafii niemodlińskiej należało ponad 900 osob1245. Powierzchnia miasta (bez zamku) wynosiła około 9,6 ha, obwód zaś około 1350 m.

Jak do tej pory w trakcie badań archeologicznych nie zaobserwowano nienaruszonej stratygrafii, która pozwala na datowanie muru. Źródła pisane pozwalają zaś jedynie stwierdzić, że mur istniał w XVI w.. Być może inicjatorem budowy umocnień był już żyjący w XIV w. Bolesław I niemodliński, również przypuszczalnie fundator budowy zamku.

Niemodlin nie posiadał najprawdopodobniej pełnego obwodu murowanego. Mur ochraniał miasto od południa i zachodu, od północy zaś tylko do wysokości ul. J. Kilińskiego 3. Być może w średniowieczu uzupełniał go częstokół. Brak jednak przesłanek źródłowych i archeologicznych na ten temat. Pozostawienie ponad 400 - metrowego odcinka bez zabezpieczenia wydaje się nierozsądne, zwłaszcza, że płaskie ukształtowanie terenu nie zapełniało tej luki. Być może gdy wznoszono mur, od połnocy miasto otaczały tereny podmokłe lub też Ścinawa Niemodlińska miała inny przebieg - są to jednak zagadnienia wymagające rozpoznania przez geologów. Kurtyna w Niemodlinie miała ponad 6 m wysokości. Przeciętnie do wysokości około 3 m pobudowana była z eratyków i kamienia łamanego, powyżej z cegły gotyckiej układanej w wątku wendyjskim w technice muru filarowo - łękowego. Kurtynę wzmacniało prawdopodobnie 12 baszt, z których 6 zachowało się w planie do dnia dzisiejszego, a po jednej pozostały strzępia przy narożniku północno - zachodnim miasta.

Do miasta prowadziły dwie bramy: Opolska i Nyska. Przy Bramie Nyskiej znajdowała się wieża flankująca przejazd, a sama brama miał kształt niskiego budynku z przejazdem. Nie wiemy natomiast, jaką formę miała w średniowieczu Brama Opolska.

PODSTAWOWE DANE MIASTO

Miasto Niemodlin

Własność książeca

Liczba mieszkańców 500

Powierzchnia (ha) 9.6

PODSTAWOWE DANE FORTYFIKACJE

Grubość muru 1,4-1,5 m

Liczba baszt 12 (7)

Wieże 0

Bramy główne 2

FORTYFIKACJE - FOTO

BIBLIOGRAFIA:

Serdeczne podziękowania dla Pana Arkadiusza Przybyłoka za zgodę wykorzystania jego rysunków i fragmentów tekstu z Pracy Doktorskiej.

W opracowniu użyto fragmentów tektów oraz rysunki Pracy Doktorskiej "MURY MIEJSKIE NA GÓRNYM ŚLĄSKU W PÓŹNYM ŚREDNIOWIECZU" - Arkadiusza Przybyłoka

zdjęcia: Sylwester Kacprzyk

źródło: Repozytorium Prac Doktorskich Biblioteki Uniwersytetu Łódzkiego