www.skladnica-gornoslaska.pl                             o stronie                             bibliografia                             kontakt

MIASTO RACIBRZ


MIASTO RACIBRZ I MURY OBRONNE




Racibrz otrzyma prawo miejskie by moe ju przed 1217 r.. Prawdopodobnie byo to prawo flamandzkie, zamienione w 1299 r. na redzk odmian prawa magdeburskiego. Losy Raciborza jako stolicy ksistwa i miasta bliskiego Bramie Morawskiej nie naleay do spokojnych. Wanym wydarzeniem w dziejach miasta by zapewne najazd tatarski w 1241 r., gdy, wedug Dugosza, zaatakowano grd. Niedugo pniej, bo w 1249 r., Racibrz zosta spalony przez walczcego z ksiciem Wadysawem opolskim (1246 1281) biskupa oomunieckiego Brunona. W latach 1285 87 w raciborskim grodzie znalaz schronienie biskup wrocawski Tomasz Zaremba, skonfliktowany z ksiciem Henrykiem IV Probusem. Sytuacja ta doprowadzia do oblenia grodu przez wojska wrocawskie w 1287 r.. Z kolei nieugita polityka Przemysawa ksicia raciborskiego (1281 1306), niechtnego zoeniu hodu wadcy Czech, bya przyczyn najazdu krla Wacawa II w 1290 r.. W przecigu XIV i XV w. miasto Racibrz rwnie byo wielokrotnie zagroone. W 1345 r. wojska Kazimierza Wielkiego zostay powstrzymane jeszcze zanim doszo do ataku na miasto. Za w 1400 r. orodek prbowa zdoby Zygmunt Luksemburski, jednak oblenie nie powiodo si. Podczas wojen husyckich ksi raciborski Jan II elazny (1380/2 1424) nierozwanie uwizi husyckich posw. Zachowanie to doprowadzio do dziaa odwetowych w latach 1430 i 1433, jednak brak w rdach dowodw, by atakowano samo miasto. Racibrz, obok Cieszyna, by w redniowieczu najwikszym miastem Grnego lska. W 1337 r. do parafii raciborskich naleao 2882 osb. Szacunkowa liczba mieszczan na pocztku XV w. wynosia zdaniem T. adogrskiego okoo 3100 ludzi. W pocztku XVI w. w miecie stao 288 domw mieszczaskich (stan podany w urbarzu z 1532 r.), co pozwala mi oszacowa liczb mieszkacw na okoo 2000. Powierzchnia redniowiecznego miasta wynosia okoo 19,25 ha, a dugo obwodu okoo 1700 m. W pnym redniowieczu Racibrz mia peen obwd murowany. Jego wzmocnieniem od pnocy bya rzeka, od wschodu mokrada, od pozostaych stron prawdopodobnie fosa. Czas powstania muru naley okreli na schyek XIII w.. Dokument z 1290 r. wskazuje, e mury wwczas ju istniay, jednak charakter nawarstwie towarzyszcych umocnieniom murowanym nie pozwala na dokadniejsze okrelenie czasu budowy. Ostronie inicjatyw budowlan mog przypisa ksiciu Wadysawowi opolskiemu, czego weryfikacja wymaga jednak dalszych bada. Mur miejski Raciborza wzniesiono w technice opus emplectum. Jego jdro stanowi gruz ceglany czony zapraw wapienn i glin. W poudniowych partiach miasta zaobserwowano ukad warstw naprzemiennie gruzu i gliny. Lica wznoszono z cegy palcwki o zrnicowanych wymiarach. Poszczeglne partie muru wznoszono w ronych ukadach: wendyjskim, kowadekowym, a najczciej bez jednolitego ukadu. Fundament tylko na niektrych odcinkach posiada odsadzk szerokoci do 9 cm. Stopa fundamentowa sadowiona bya na podsypce z gruzu, wiru lub te gliny usypywanych wprost na calcu lub w pytkich, o niespena 0,5 m gbokoci rowach fundamentowych. Sam fundament mia najczciej okoo 0,4 m wysokoci. W czci pnocnej miasta zarejestrowano kurtyn gruboci 2,3 - 2,4 m, poudniowe partie przy ul. Browarnej miay za od 1,6 do 2,0 m, a dalej na zachd przy ul. Solnej od 2,3 do 2,5 m. Rona jest rwnie grubo partii ceglanych muru. W czci pnocnej maj grubo jednej wozwki, z kolei partie zewntrzne na poudniu miasta dwch. Wydaje si, e rnice w technice i jakoci murowania zalene s od muratorw pracujcych nad danym odcinkiem, a zmiany gruboci prawdopodobnie wynikaj z chci dostosowania si do lokalnych warunkw, np. stabilnoci gruntu. Pynca rzeka oraz mokrada pozwoliy zapewne budowniczym na oszczdniejsz budow i postawienie cieszego muru. Obron aktywn zapewnia ganek obrocw osonity przedpiersiem z krenelaem oraz baszty w liczbie 11, skupione na odcinku poudniowym. Jedna z nich, obserwowana archeologicznie, znajdowaa si pomidzy ul. Basztow i Lecznicz. Zachowane relikty pozwalaj sdzi, e mur raciborski by relatywnie niski. Ganek obrocw przy tzw. Baszcie Wiziennej znajduje si na wysokoci okoo 4,5 m ponad poziom gruntu. Wysoko cakowita z przedpiersiem wynosi za okoo 6,2 m. W pocztkowej fazie miasto posiadao dwie bramy. Od pnocy ku zamkowi prowadzia Brama Odrzaska. Miaa form prostoktnej budowli, o wymiarach 6,3 x 8,2 m i wietle bramy okoo 3 m. Sie przejazdowa bya wybrukowana. Brama miaa form wieow, o czym wiadczy XVIII w. ikonografia. Rozebrano j w 1828 r.. Od zachodu do miasta prowadzia brama znajdujca si u wylotu ul. Dugiej, zwana Wielk. Zostaa rozebrana w 1818 r.. Prawdopodobnie wtrnie, o czym wiadczy nazwa, w I poowie XIV w., wzniesiono bram poudniow, zwan Now lub Starowiejsk. By moe zachowana do dzi tzw. Baszta Wizienna penia pierwotnie funkcj wiey przybramnej. Hipoteza ta wymaga jednak dalszych bada, zwaszcza rozpoznania archeologicznego samej bramy.

PODSTAWOWE DANE MIASTO




Miasto

Racibrz

Wasno

ksieca

Liczba mieszkacw

1700

Powierzchnia (ha)

19,25


PODSTAWOWE DANE FORTYFIKACJE




Grubo muru

1,6-2.5 m

Liczba baszt

11 (1)

Wiee

0

Bramy gwne

3



FORTYFIKACJE - FOTO



   

   

   

   

   



gra

BIBLIOGRAFIA:


Serdeczne podzikowania dla Pana Arkadiusza Przybyoka za zgod wykorzystania jego rysunkw i fragmentw tekstu z Pracy Doktorskiej.

W opracowniu uyto fragmentw tektw oraz rysunki Pracy Doktorskiej "MURY MIEJSKIE NA GRNYM LSKU W PӬNYM REDNIOWIECZU" - Arkadiusza Przybyoka

zdjcia: Sylwester Kacprzyk

rdo: Repozytorium Prac Doktorskich Biblioteki Uniwersytetu dzkiego


© 2011 - 2018 SKADNICA GRNOSLSKA
Wszelkie prawa autorskie zastrzeone. Kopiowanie materiaw dozwolone tylko za zgod waciciela.
WACICIEL I ADMINISTRATOR STRONY Sylwester Kacprzyk - Firma Usugowo-Handlowa Geometrico