www.skladnica-gornoslaska.pl                             o stronie                             bibliografia                             kontakt


SZLAK PIASTOWSKI



Tworzc dzia SZLAK PIASTOWSKI wychodz z inicjatyw majc na celu silniejsze zwrcenie uwagi i podkrelenie oraz zaakcentowanie obiektw, ktre powstay z bezporedniej inicjatywy Piastw Grnolskich lub ich intensywniej dziaalnoci na obszarze ich wadania. Rzecz ujmujc, obszary stanowice niegdy terytoria ksistw grnolskich: opolskiego, niemodliskiego, strzeleckiego, kozielsko-bytomskiego, raciborskiego, cieszyskiego, owicimskiego, siewierskiego a take ziemi wieluskiej. Piastowie byli panami ktrzy dali swoim poddanym religi, nauk, urzdzenia pastwowe, witynie, szkoy, miasta, zamki i mury obronne. W ten sposb budowali swoj tosamo i autonomiczno swoich ziem. Takie fakty przypominaj o czasach, kiedy o obliczu krainy decydowali nie magnaci wgla i stali, lecz ksita oraz sprowadzeni przez nich zakonnicy, a w grnolskim krajobrazie dominoway nie kopalniane szyby i kominy, lecz wiee wity i zamkw. Wiele obiektw zabytkowych zawdzicza swj pocztek ksitom. Niestety do naszych czasw przetrwao ich niewiele. Po wyganiciu linii Piastw na Grnym lsku rezyduj namiestnicy, zarzdzajcy w sposb prowincjonalny. Trudno si dziwi, e tak niewiele zabytkw przetrwao, a te ktre dzi moemy podziwia wielokrotnie byy odbudowywane i przebudowywane nie zachoway wiele z oryginalnego wygldu. Nale do nich:

BYTOM

KOCIӣ WNIEBOWZICIA NAJWITRZEJ MARII PANNY W BYTOMIU

                                                                                 


Rzeczywistym fundatorem koci Najwitszej Marii Panny by ksi opolski, Wadysaw, po objciu wadzy w ksistwie, tj. po 1246., a przed 1253 r. Tak wic w tradycji premonstratensw (norbertanw) przetrwao imi fundatora kocioa Wadysaw, ale niewaciwie powizane z godnoci prymasa Wgier. W zwizku z t tradycj i przekazem Liebentala na przeomie XVII/XVIII wieku umieszczono w kociele istniejcy do dzi portret rzekomego fundatora. Wzniesiony przez ksicia Wadysawa koci by murowany w stylu gotyckim z wapienia i dolomitu, o czym wiadcz zachowane do czasw obecnych fragmenty pierwotnej budowli. Bya to pierwsza parafia miejska w Bytomiu, poniewa poza murami istnia ju wtedy koci w. Magorzaty. Wedug zachowanych dokumentw, koci jak na owe czasy by do dobrze wyposaony. Najcenniejszym zabytkiem, zarwno kocioa jak i caego miasta, jest obraz Madonny Bytomskiej. Pochodzi on z ok. 1420 roku, a namalowany zosta na desce lipowej, a przedstawia Madonn na zotym tle w paszczu ozdobionym liliami, trzymajc Dziecitko na lewym ramieniu. Wewntrz kocioa na uwag zasuguje take portret ksicia bytomskiego, Kazimierza. Obraz pochodzi z XVII wieku, ale przedstawia ksicia, ktry Bytom uczyni stolic swojego ksistwa. Ksi trzyma w rku dokument wystawiony w 1294 roku, na mocy ktrego przekaza premonstratensom z Obina prawo patronatu nad tyme kocioem Najwitszej Marii Panny. Obok postaci ksicia widnieje tarcza z herbem Grnego lska, tj. biaym orem.


CIESZYN

WIEA PIASTOWSKA W CIESZYNIE

                                                                                 


Wiea, zwana piastowsk, jest jedyn ocala z czterech tego rodzaju budowli, a flankujcych dawny, grny zamek Piastw Cieszyskich. Zostaa ona wzniesiona w XIV wieku z kamienia, na planie kwadratu o boku 9,04 m. W nastpnym stuleciu wie podwyszono o ceglane blanki i ozdobiono herbami Piastw Cieszyskich. Wysoko wiey ~wnosi 28,9 m. Po zniszczeniu pozostaoci dawnego zamku ksicego w XIX wieku. Obecnie Stanowi dobry punkt widokowy na miasto i okolice.


KOCIӣ WITEJ MAGDALENY W CIESZYNIE

                                                                                 


Koci w. Marii Magdaleny, wybudowany w stylu gotyckim w trzynastym wieku, staraniem ksit cieszyskich, obsugiwany by pocztkowo przez dominikanw i nosi tytu Najwitszej Maryi Panny. W czasie Reformacji przeszed w rce ewangelikw (1544-1611), a zakonnicy udali si do Owicimia. W 1611 roku wrcili z powrotem, lecz klasztor nigdy nie doszed do dawnej wietnoci. Poprzez odbudow i dobudowanie wiey nabra cech barokowych. W tym stylu utrzymany jest do dzisiaj jego wystrj. Przy balaskach, w cianie, znajduje si gotycki nagrobek ksicia cieszyskiego Kazimierza I (+1358) lub Przemysawa I (+1404), wykonany przez nieznanego rzebiarza, zwizanego ze synnym warsztatem Piotra Parela w Pradze. W kociele znajduje si obraz Matki Boskiej Cieszyskiej.


ROMASKA ROTUNDA WITEGO MIKOAJA W CIESZYNIE

                                                                                 


Pierwsza chrzecijaska, witynia w Cieszynie, najstarszy i najcenniejszy zabytek lska Cieszyskiego. Obiekt zbudowany przed panowaniem Piastw Cieszyskich. Peni bardzo wan rol kocioa grodowego w czasie panowania cieszyskich Piastw (do 1653 roku). Powstaa w XI wieku, przebudowana w XIV. Wybudowana z miejscowego kamienia wapiennego na rzucie koa z pkolist apsyd. rednica nawy mierzy 6,4 m, wysoko do podstawy sklepienia f 1,3 m.


Czstochowa

KLASZTOR NA JASNEJ GRZE ORAZ OBRAZ MATKI BOEJ CZSTOCHOWSKIEJ

                                                                                 


Ksi Opolski Wadysawa Opolczyk napisa dokument erekcyjny klasztoru 9 sierpnia 1382 r , gdzie nastpnie sprowadzi na strw cudownego obrazu Matki Boej Paulinw z Wgier, synli z wielkiej pobonoci. Ich klasztor znajdowa si pod miastem Bud, stolic Wgier. Z tego to klasztoru, a jak inni twierdz z klasztoru Nostre, ksi Opolski sprowadzi 16 Paulinw. Obraz Matki Boej Czstochowskiej zwany wczeniej jako Matka Boska Beska sprowadzony zosta w 1384 r, przez Wadysawa Opolczyka. Wedug legendy autorem wizerunku mia by w. ukasz Ewangelista. Jak wida wielki udzia w historii mia udzia ksi Opolski Wadysaw, ktry krtko panowa na ziemi wieluskiej, ale zapocztkowa pikn kart historii najbardziej znanego sanktuarium maryjnego w Polsce.


FRYDEK-MISTEK - Republika Czeska

ZAMEK W FRYDKU


Zamek we Frydku na urwisku ponad rzek Ostrawic wystawi cieszyski ksi Kazimierz I w 1 po. XIV w. jako ochron zachodniej granicy ksistwa cieszyskiego i drogi prowadzcej z Bramy Morawskiej do ksistwa. Skada si z maego dworu otoczonego murami z paroma basztami i wysok wie bramn. Od 1573 r. frydecki zamek sta si wasnoci wielu szlacheckich rodw.


KDZIERZYN-KOLE

ZAMEK W KOLU


Zamek wzniesiony na przeomie XIII i XIV wieku, po zniszczeniach spowodowanych poarami, zosta odbudowany w drugiej poowie wieku XVI. Ponownemu zniszczeniu zamek uleg podczas oblenia francusko - bawarskiego w 1807 roku. Do naszych czasw zachowa si mur oporowy wraz z fragmentami pkolistej bastei. Najciekawsz czci zamku jest czciowo zrekonstruowana Baszta, bdca obecnie siedzib Towarzystwa Ziemi Kozielskiej i muzeum. W stosunkowo dobrym stanie znajduje si te zesp budynkw tzw. przedzamcza, pochodzcy z lat 1563-1584 (podczas oblenia w 1807 r. by to szpital garnizonowy).


OPOLE

WIEA PIASTOWSKA W OPOLU

                                                                                 


Stanowi ona jedyn pozostao po zamku ksicym, ktrego budow rozpocz ok. 1217 Kazimierz I, a zakoczy okoo 1289 Bolko I. On te wznis okoo. 1300 r. okrg wie, ktra nieznacznie przebudowana przetrwaa do dzi jako jedyna pamitka po zamku, ktry po mierci Jana Dobrego szybko popad w ruin. Wadze pruskie postanowiy umieci w nim siedzib rejencji. W zwizku z budow nowej siedziby wadz w latach 1928-1930 (obecny gmach Urzdu Wojewdzkiego) zamek zosta zburzony. Wskutek protestw mieszkacw pozostawiono jednak stojc do dzi wie.


ZAMEK GRNY W OPOLU


Zbudowa go ok. 1382-1384 ksi Wadysaw II Opolczyk obok jednej z bram miasta. Niewiele potrafimy powiedzie o jego pierwotnym wygldzie - uleg zniszczeniu jeszcze szybciej ni zamek na Pasiece. Ju w poowie XVI w. suy jako wizienie. W 1615r spon doszcztnie - ocalaa tylko zrujnowana wiea. W 1670 teren i ruiny przekazano jezuitom, ktrzy zbudowali tam kaplic i gmach kolegium. W XIX w. wadze przekazay obiekt nowo utworzonemu Gimnazjum Mskiemu. Dzi wiea i resztka murw stanowi cz Technikum Mechanicznego.


KATEDRA OPOLSKA

                                                                                 


Wedug niepewnych przekazw drewniany kociek na miejscu dzisiejszej Katedry ufundowa Bolesaw Chrobry. On te mia przekaza cenn relikwi - drzazg z Krzya w. W kadym razie w 1295 r. zbudowano murowany koci, w ktrym znalaz wieczny spoczynek ostatni opolski Piast. Katedra dzielia losy miasta - wielokrotnie niszczona poarami, odbudowywana nie zachowaa pierwotnego wygldu. W jej bocznej nawie znajduje si pyta nagrobna Jana Dobrego. W Katedrze znajduje si obraz Matki Boskiej Opolskiej.


KOCIӣ I KLASZTOR FRANCISZKANW W OPOLU

                                                                                 


Klasztor i koci ufundowany zosta w 1248r, po poarze odbudowany zosta w zblionej do dzisiejszej postaci w latach 1309-1350. Zbudowana przez Bolka I kaplica w. Anny staa si wityni grobow Piastw opolskich i jest najcenniejszym zabytkiem Opola. Pochowano tam 8 ksit i 5 ksinych opolskich: Bolka I, Bolka II, Bolka III Bolka IV, Mikoaja I, Mikoaja II, Jana II i Wadysawa Opolczyka. Kamienne sarkofagi Bolka I i Bolka II oraz dla siebie i swej ony Anny ufundowa ok. 1380r. ks. Bolko III. W 1905 r. pod kaplic Niemcy odkryli krypt grobow z 7 trumnami. Poniewa w drugiej po. XVI w. kaplic sprofanowano, trudno ustali czyje zwoki odkryto w krypcie.


Orowa - Republika Czeska

KOCIӣ P.W. NARODZENIA NMP


                                                                                 


Dominujcy nad ca okolic neogotycki koci w Orowej o dwch wysokich wieach, zosta wzniesiony w latach 1903 1905 przez miejscowego budowniczego Martinca. Powsta on na fundamentach starego kocioa klasztornego Benedyktynw, ktrych z podkrakowskiego Tyca sprowadzili do Orowej w XIII w. lscy Piastowie. Z powstaniem kocioa zwizana jest legenda mwica o wielkim orle, ktry pokaza si z hosti w dziobie ksiciu opolsko-raciborskiemu Mieszkowi i jego onie Ludmile, odpoczywajcym podczas oww w puszczy. Poniewa ksina po tym wydarzeniu szczliwie urodzia syna Kazimierza, ksi na tym miejscu, ktre nazwa Orow, wystawi kaplic.


lska Ostrawa (dawniej Polska Ostrawa) - Republika Czeska

GRD PIASTOWSKI


                                                                                 


W poowie XIII w. ksita opolscy z dynastii piastowskiej wystawili grd u styku rzek Ostrawicy i uczyny. Chroni mia polsko-morawsk granic na Ostrawicy oraz trakt handlowy z Opawy do Krakowa. Tworzyo go pitrowe palatium otoczone fortyfikacjami a wstpu chronia wiea bramna. W 1380 r. ksi cieszyski Przemysaw I Noszak wymieni Ostraw z Arnosztem z Tworkowa za dziedziczne wjtostwo w Cieszynie i od tego czasu grd sta si siedzib szlacheckich wacicieli


Owicim

ZAMEK W OWICIMIU

                                                                                 


Ksi krakowski Kazimierz Sprawiedliwy nada w 1179r, kasztelani owicimsk swojemu bratankowi, Mieszkowi Laskonogiemu ksiciu opolskiemu, z przeznaczeniem dla jego syna Kazimierza. rda podaj, e ksi Kazimierz I przebudowa i umocni zamek w Owicimiu. Z okresu panowania tego wadcy zachoway si lady najstarszego muru ziemno drewnianego otaczajcego wzgrze zamkowe. W 1241 roku grd owicimski zosta zniszczony przez Tatarw. Ksi opolsko raciborski, Mieszko II Otyy, odbudowa zamek oraz czciowo otoczy wzgrze zamkowe murem obronnym. Na pocztku XIV wieku Owicim sta si stolic nowo utworzonego ksistwa owicimskiego, a pierwszym piastowskim ksiciem, ktry zamieszka w zamku by Wadysaw, syn Mieszka I cieszyskiego. Zamek owicimski najwiksz wietno przeywa za panowania ksicia Kazimierza. Ostatnim z linii Piastw owicimskich by ksi Jan IV, ktry w 1454r. sprzeda ksistwo owicimskie krlowi Kazimierzowi Jagielloczykowi za 50 tysicy groszy szerokich praskich. Od tej chwili zamkiem owicimskim zarzdzali starostowie krlewscy.


RACIBRZ

ZAMEK PIASTOWSKI W RACIBORZU

                                                                                 


Pierwsza wzmianka o grodzie pochodzi z 1108 roku. Z Kroniki Galla Anonima wiadomo, e zosta wwczas odbity z rk Morawian przez wojska ksicia Bolesawa Krzywoustego. Sta si siedzib polskiego kasztelana, a w II poowie XII wieku dworu Mieszka I, pana na Raciborzu, wadcy Polski. Po nim rezydowali tu kolejni ksita grnolscy, w tym Kazimierz, dziad krla polskiego Wadysawa okietka. W I poowie XIII wieku rozpoczto wznoszenie pierwszych partii murowanych zamku


KAPLICA ZAMKOWA WITEGO TOMASZA KANTUNTUARYJSKIEGO W RACIBORZU

                                                                                 


Okoo 1290 roku ksi Przemys zleci budow gotyckiej kaplicy, ktra otrzymaa wezwanie w. Tomasza Becketa z Canterbury, angielskiego mczennika. Wezwanie upamitnia spr midzy biskupem wrocawskim Tomaszem II a ksiciem Henrykiem IV Probusem, ktrego fina, opisany przez Jana Dugosza, rozegra si w Raciborzu. Zamek, w ktrym schroni si biskup, oblegay wojska Probusa. Ostatecznie doszo do pojednania, a wdziczny za to biskup ustanowi przy kaplicy kolegiat. Kanonicy przebywali tu do 1416 roku. Znawcy nie maj wtpliwoci, e kaplica stanowi dzi najcenniejszy tego typu obiekt w Polsce. Nazywana jest per grnolskiego gotyku, bd te, ze wzgldu na podobiestwa do synnej paryskiej kaplicy, lsk Saint-Chapelle. Ze starych przekazw wiadomo, e niegdy przechowywano tu i czczono wite relikwie, najprawdopodobniej szcztki kanonizowanego biskupa z Canterbury.


RUDY

ZESPӣ KLASZTORNO-PAACOWY W RUDACH

                                                                                 


Pierwotn lokalizacj pierwszego opactwa cysterskiego na Grnym lsku miay by Woszczyce (dzi cz gminy Orzesze). W roku 1238 kapitua generalna zakonu zlecia wizytacj terenu przewidzianego pod fundacj opatom konwentw w Mogile i Sulejowie. O zarzuceniu planw zdecydowa by moe najazd Mongow w roku 1241. Do pomysu fundacji klasztoru powrcono po poowie wieku. W roli fundatora wystpi ksi Wadysaw Opolski, podejmujcy wysiek podniesienia poziomu zagospodarowania swych ziem. Wadca nie tylko sprowadza zakonnikw, ale take wspiera osadnictwo przybywajcych z zachodu kolonistw i zleca lokacje miast. Powstanie opactwa wpisuje si zatem w wielki proces cywilizacyjnego rozwoju lska i Europy rodkowej w XIII w. Zgodnie z ustaleniami archeologw koci klasztorny w Rudach wzniesiono okoo 1300 roku. Jako budulca uyto cegy, uzupenionej w partiach konstrukcyjnych piaskowcem. witynia naleaa do najwikszych na Grnym lsku. W pierwotnej architekturze rudzkiej bazyliki obecnych jest szereg elementw kojarzonych z gotykiem. Proporcje budowli wi j jednak z tradycj romask. Koci klasztorny postrzega wypada zatem jako przykad stylu przejciowego, czcego cechy obu epok.


Siewierz

ZAMEK W SIEWIERZU

                                                                                 


Pierwsza wzmianka o zamku w Siewierzu pochodzi z 1331. By moe jego budow naley wiza z przypuszczalnym, objcie 1311 r, dzielnicy, rzdw w Siewierzu przez, ktrego synw Kazimierza II bytomskiego Mieszka lub Jerzego lub na okres panowania ksit cieszyskich (13 -1359). Zasadniczy zrb gotyckiego zamku powsta w 2 po. XIII w na zgliszczach drewniane o grdka kasztelaskiego o. Kwestia pocztkw zamku wymaga dalszych bada historycznych i archeologicznych, Pierwsza (przed 1443 r.) niezaleno Ksistwa Siewierskiego nie trwaa dugo, gdy ju w 1337 r. Siewierz by w posiadaniu ksicia bytomskiego Wadysawa, ktry w tym samym roku sprzeda zamek Siewierz wraz z caym podlegym mu terytorium Kazimierzowi I, ksiciu cieszyskiemu. W posiadaniu ksit cieszyskich zamek pozosta do 1443 r, za wyjtkiem lat 1359- -1368, kiedy to zosta sprzedany Bolkowi II widnickiemu. Ksi ten w 1367 r, goci z dworem na siewierskim zamku. W 1443 r. ksi cieszyski Wacaw popadwszy w kopoty finansowe sprzeda Ksistwo Siewierskie z zamkiem biskupowi krakowskiemu, Zbigniewowi Olenickiemu. Na mocy wystawionego wwczas dokumentu kupna - sprzeday, na kolejnych biskupw krakowskich przelana zostaa pena wadza ksica, jaka nad Siewierzem przysugiwaa ksitom bytomskim i cieszyskim. Z racji tego biskupi krakowscy. przyjli wiecki tytu ksit siewierskich, a Ksistwo Siewierskie nie zostao wczone do Polski, lecz stao si prawie niezalenym tworem politycznym z wasnym wojskiem, surowym prawem, szlacht, gospodark, monet. Ustrj Ksistwa Siewierskiego w latach 1443 -1552 podobny by bardziej do ustroju wczesnych pastw zachodnioeuropejskich ni Polski, natomiast w okresie 1552 -1790 ewoluowa do formy zblionej do monarchii stanowej.


TOSZEK


rda pisane potwierdzaj istnienie grodu toszeckiego dopiero w 1222 roku, kiedy to wspomina si po raz pierwszy tutejsz kasztelani i kasztelana Jakuba. Historycy twierdz jednak zgodnie, e grd w Toszku istnia ju z pewnoci w XII wieku. Bo skoro toszecki koci w. Piotra wymieniono po raz pierwszy w bulli papiea Innocentego z 1201 roku, to grd musiano tu postawi znacznie wczeniej. Prawdopodobnie kasztelania powstaa za panowania Bolesawa Krzywoustego. W okresie rozbicia dzielnicowego grd kasztelaski w Toszku nalea do kolejnych ksit lskich z linii opolskiej, potem bytomsko kozielskiej, wreszcie linii cieszyskiej i owicimskiej. Najwiksze znaczenie osign zamek w Toszku w okresie dugiego panowania ksicia toszeckiego Przemysawa (z linii owicimskiej) w XV stuleciu. Po wyganiciu linii Piastw przechodzi w rce magnatw zamek obronny przemieni si w wygodn rezydencj, ktra nie miaa sobie rwnych w tej czci Grnego lska.


RDA OPRACOWANIA


- Zamek w Raciborzu, strona internetowa
- Zamek w Siewierzu, informacja zamkowa
- Zamek w Owicimiu, strona internetowa
- Zamek w Toszku, strona internetowa
- Klasztor w Czstochowie,strona internetowa
- Klasztor w Ruda Raciborskich,strona internetowa
- Katedra Opolska,strona internetowa
- Koci i klasztor Franciszkamw,strona internetowa
- Wiea Piastowska, Rotunda,informacja turystyczna
- strona internetowa VIA DUCALIS
- zdjcia Sylwester Kacprzyk


© 2011 - 2018 SKADNICA GRNOSLSKA
Wszelkie prawa autorskie zastrzeone. Kopiowanie materiaw dozwolone tylko za zgod waciciela.
WACICIEL I ADMINISTRATOR STRONY Sylwester Kacprzyk - Firma Usugowo-Handlowa Geometrico