www.skladnica-gornoslaska.pl                             o stronie                             bibliografia                             kontakt

RELIGIE I WYZNANIA - RELIGIE I WYZNANIA

Koci Rzymsko-Katolicki
Koci Ewangelicko-Augsburski w RP
Literatura - rda opracowania


Do 990 r. - przez okoo 100 lat cay lsk pozostawa pod panowaniem czeskim, wchodzc organizacyjnie najpierw do biskupstwa Ratyzbony, a nastpnie od okoo 973-976 r. do biskupstwa praskiego.

Momentem przeomowym byo utworzenie ksistwa opolsko - raciborskiego z wasn lini dynastyczn na przeomie XII i XIII w. Ziemie naleay do diecezji wrocawskiej. Jedynie wschodnie pograniczne ksistwa naleao do diecezji krakowskiej. Diecezje powstay w 1000 roku i byy podporzdkowane metropolii gnienieskiej. Okoo 1230 r. mamy do czynienia z powstaniem archidiakonatu opolskiego. Uwaa mona za najsilniejszy argument w dopatrywaniu si zarysw odrbnoci wschodniej czci lska. Archidiakonat ten skada si z powstaych nieco wczeniej archiprezbiteriatw (odpowiedniki dekanatw). W redniowieczu funkcjonowao na tym terenie 12 archiprezbiteriatw: Olesno, Strzelce, Toszek, Ujazd, Gliwice, ory, Cieszyn, Racibrz, Kole, Gogwek, Biaa, Niemodlin. Wschodnie tereny ksistwa opolsko - raciborskiego naleay do diecezji krakowskiej obejmujce dekanaty: bytomski i owicimski (z Pszczyn). W 1350 roku z dekanatw bytomskiego i owicimskiego wydzielono dekanat pszczyski. Dopiero w 1811 roku biskup wrocawski uzyska jurysdykcj nad dekanatami pszczyskim i bytomskim. Z punktu widzenia sytuacji kocielnej, dla zrozumienia historycznych drg wyodrbniania si wschodniej czci lska naley podkreli, e ten stan mia daleko idce znaczenie dla dojrzewania samodzielnoci kocielnej i odrbnoci naszej ziemi.

Obecnie na terenach rdzennych dawnego ksistwa opolsko - raciborskiego powoana zostaa w 1992 roku metropolia katowicka (grnolska) w skad ktrej weszy :

- archidiecezja katowicka

- diecezja opolska (obejmuje te tereny dolnego lska)

- diecezja gliwicka

Tereny dawnego ksistwa cieszyskiego, owicimskiego i Wadowic znalazy si poza t struktur, wchodz w skad metropolii krakowskiej czyli:

- diecezji bielsko - ywieckiej

natomiast Wadowice s w

- archidiecezji krakowskiej

oraz ziemia siewierska wesza w skad metropolii czstochowskiej czyli:

- diecezji sosnowieckiej



Muzea:

- Muzeum w Bielsku-Biaej

- Muzeum w Katowicach

- Muzeum w Opolu

- Muzeum Jana Sarkandra w Skoczowie


Archikatedry i Katedry

Archikatedra w Katowicach

Katedra w Opolu

Katedra Bielsku-Biaej

Katedra w Gliwicach


Konkatedry

Konkatedra w ywcu


Bazyliki Mniejsze

Bazylika w Piekarach l.

Bazylika w Panewnikach

Bazylika na Grze w. Anny

Bazylika w Rybniku

Bazylika w Pszowie

Bazylika w Rudach

Bazylika w Mikoowie

Bazylika w Wadowicach

Bazylika w Bogucicach




gra

Koci Ewangelicko-Augsburski w RP


W XVI w. hasa reformy kocioa dotary na lsk Cieszyski i znalazy zwolennikw. Za panowania ksicia Wacawa Adama Ksistwo Cieszyskie stano po stronie reformacji, a ycie kocielno - religijne uregulowano przez porzdek kocielny wydany w 1568 roku. Nastpnych dziesicioleciach koci ewangelicki na lsku Cieszyskim umacnia si, a jego prawdy wiary uznawano i przyjto niemal przez wszystkich. W wyniku wojny 30-letniej oraz kontrreformacji Habsburgw ewangelicyzm na caym Grnym lsku zosta powanie osabiony. Pozostay tylko nieliczne skupiska ewangelikw w okolicach Tarnowskich Gr, Pszczyny i lsku Cieszyskim. W 1654 roku zabrano ewangelikom wszystkie kocioy, zabroniono odprawiania naboestw, posiadania i czytania biblii oraz zmuszano ich do przejcia na katolicyzm. Wielu ewangelikw pozostao wiernych swojemu kocioowi i wyznaniu. Zbierali si potajemnie w ustronnych miejscach na naboestwach. Synnym miejscem spotka by "kamie na Rwnicy". W roku 1781 na podstawie patentu tolerancji ewangelicy mogli tworzy swoje parafie i budowa domy modlitwy.

Ponowne odrodzenie ewangelicyzmu na lsku zwizane jest z napywem ludnoci z zewntrz, w duej mierze wyznania ewangelickiego, w zwizku z gwatownym rozwojem przemysu grniczego i hutniczego w XIX wieku na Grnym lsku. Wtedy to powstao wiele nowych parafii ewangelickich. I tak pierwsz reaktywowan parafi bya parafia w Bytomiu, z niej wyodrbniono parafi w Krlewskiej Hucie (Chorzowie), a wreszcie w 1856 roku parafi w Katowicach.

Obecnie na terenie Grnego lska znajduj si dwie diecezje kocioa ewangelickiego:

- diecezja Katowicka Kocioa Ewangelicko-Augsburskiego w RP

- diecezja Cieszyska Kocioa Ewangelicko-Augsburskiego w RP

Muzea:

- Muzeum Protestantyzmu w parafii w Cieszynie


Katedry

Katedra w Katowicach

Katedra w Bielsku



gra

Literatura - rda opracowania


- "Najstarsze parafie Grnego lska" - Bogdan Koloch

- "Metropolia Katowicka Grnolska" - Wojciech witkiewicz, ks. Janusz Wyciso

gra

© 2011 - 2018 SKADNICA GRNOSLSKA
Wszelkie prawa autorskie zastrzeone. Kopiowanie materiaw dozwolone tylko za zgod waciciela.
WACICIEL I ADMINISTRATOR STRONY Sylwester Kacprzyk - Firma Usugowo-Handlowa Geometrico